Tipiṭaka
Text

Cattālīsatima Pariccheda

Browse Tipiṭaka hierarchy
On this page

Cattālīsatima pariccheda

Aṭṭharājako

Tassaccaye kumārādi-dhātusenoti vissuto;

Ahu tassa suto rājā, devarūpo mahābalo.

Kārite pitarā’kāsi, vihāre navakammakaṃ;

Kāretvā dhammasaṅgītiṃ parisodheti sāsanaṃ.

Santappesi mahāsaṅghaṃ, paccayehi catūhipi;

CST 0.0259

Katvā puññāni’nekāni, navame hāyane’tigā.

Tittiseno suto tassa, rājā hutvā anekadhā;

Katvā puññāni rajjaṃ taṃ, māsampi navame jahi.

Sivo taṃ mātulo hantvā, hutvā rājā anappakaṃ;

Puññaṃ katvo’patissena, pañcavīsa dine hato.

Upatisso tato āsi, rājā hantvāna sīvakaṃ;

Moggallānassa bhaginī, sāmiko dhajinīpati.

Rājā ṭhānantarādīhi, katvāna janasaṅgahaṃ;

Sīlākāḷassa pādāsi, saha bho kanadhīvaraṃ.

Eko putto ahu rañño, upatissassa kassapo;

Sasoḷasa sahāyehi, sūro sūpehi saññuto.

Eka vuttisahāyehi, dānamāna mahādhano;

Dhammaṭṭho vīriyājīvi, sādhu jeṭṭhapacāyako.

Silā kāḷotato rajja-lobhavañcita mānaso;

Dakkhiṇaṃ malayaṃ gantvā, saṅgaṇhitvā mahā balaṃ.

Vilumpamāno paccanti, sampatto nagarantikaṃ;

Taṃ sutvā kassapo jeṭṭho, varamāruyha kuñjaraṃ.

Assā setvāna pitaraṃ, samādāya sahāyake;

Nikkhamma nagarā gacchi, silākālassa dassanaṃ.

Evaṃ satta’ṭṭha vāresu, palāto līnavuttiko;

Hatthe katvā upāyena, dese pācina pacchime.

Yujjhituṃ puna pācina-tissa pabbatamāgami;

Kassapopi sahāyehi, saddhimāruyha dantinaṃ.

Tattha gantvā palāpetvā, coraṃ pabbatamatthakaṃ;

Āropesi mahānāgaṃ, tenā’si girikassapo.

Mānatthaddho silākāḷo, bhiyyo raṭṭhaṃ pabhindiya;

Sabbaṃ hatthagataṃ katvā, ajeyya balavāhano.

Āgamma nagaraṃ rundhi, satthāhaṃ rājasevakā;

Yujjhitvā viralā āsuṃ, tato cintesi kassapo.

Ete nagararodhena, sabbe bhijjanti pāṇino;

CST 0.0260

Parihīnaṃ balaṃ rājā, andhako ca mahallako.

Merukandarake katvā, mātaraṃ pitarañca me;

Aṅgahetvā balaṃ pacchā, coro niggaṇhi yo iti.

Rattiyaṃ so sahāye ca, rājasādhanamevaca;

Ādāya pitaro ceva, malayaṃ gantumārabhi.

Tadā maggamajānantā, sammūḷā maggadesakā;

Nagarassa samīpeva, sambhamiṃsu ito tato.

Silākāḷo pavattiṃ taṃ, sutvā saṅgamma vegasā;

Parivāresi saṅgāmo, tattha bhiṃsanako ahu.

Devāsuraraṇākāre, vattamāne mahāhave;

Patitesu sahāyesu, sīdamāne mahāgaje.

Hatthārohassa datvā, chinditvā sīsamattano;

Puñchitvā lohitaṃ katvā, kosiyaṃ asi puttikaṃ.

Hatthikumbhe ubho hatthe, ṭhapetvāna avatthari;

Upatissopi taṃ sutvā, sokasallāhato mari.

Evaṃ diyaḍḍhavassena, upatisse divaṃgate;

Rājā’hosi silākāḷo, pubbanāmena ekato.

Taṃ ambasāmaṇerādi-silākāḷoti voharuṃ;

Titthaṃ terasavassāni, dipaṃ dhammena pālayi.

Mahāpāḷimhi dāpesi, paccagghaṃ rājabhojanaṃ;

Vejjasālāsu bhoge ca, vaḍḍhesi janatāhito.

Anvahaṃ pūjayi bodhiṃ, paṭimāyo ca kārayi;

Sabbesaṃ dīpavāsīnaṃ, bhikkhūnaṃ’dā ticīvaraṃ.

Māghātaṃ kārayidīpe, sabbesaṃyeva pāṇinaṃ;

Ānitaṃ attanā kesa-dhātuṃ sammā apūjayi.

Raheradakavārañca, adāsi abhayuttare;

Puratthimā therīyānaṃ, vihārakunthanāma so.

Ānetvā āsanaṃ tattha, ṭhapesi dumarājake;

Yāvajīvaṃ pavattesi, puññakammamasaṅkhiyaṃ.

Moggallāno tathā dāṭhā, pabhuti co’patissako;

CST 0.0261

Putto tassā’sumaggassa, desaṃ datvā puratthimaṃ.

Datvā ṭhānantarañcādi-pādasaññaṃ visajjayi;

Gantvā tattha vasāhīti, sopi gantvā tahiṃ vasi.

Ṭhānaṃ malayarājaggaṃ, desaṃ datvāna dakkhiṇaṃ;

Rakkhaṇatthaṃ samuddassa, majjhimaṃ tu niyojayi.

Upatissaṃ tu vāsesi, santikeyeva attano;

Visesena mamāyanto, yūnaṃ kalyānadassanaṃ.

Tassa dvādasame vasse, ito kāsi puraṃ gato;

Dhammātu midhā’nesi, tato vāṇija māṇavo.

Rājā disvā’samattho so, dhammādhammavicāraṇe;

Hemasaññāya dīpamhi, patanto salabho viya.

Buddhadhammoti saññāya, taṃ gahetvāna sādhukaṃ;

Katvā sakkārasammānaṃ, gehe rājagharantike.

Ṭhapetvā anuvassaṃ tu, netvā jetavanaṃ mahaṃ;

Kātuṃ kāresi cārittaṃ, hitaṃ mantvāna pāṇinaṃ.

Evaṃ katvā silākāḷo, puññakammamanappakaṃ;

Patte terasame vasse, yathākammamupāgami.

Dāṭhappabhutiko rajjaṃ, gahetvā bhātaraṃsakaṃ;

Akkamoti nivārentaṃ, mārāpesi vibuddhiko.

Moggallāno’tha taṃ sutvā, appattaṃ rajjamaggahi;

Akāraṇe me māresi, kaṇiṭṭhaṃ dhammavādīnaṃ.

Kārāpessāmahampajja, rajjanti parikuppiya;

Samādāya mahāsenaṃ, agārāhera pabbataṃ.

Rājāpi sutvā sannaddha-balakāyo karindake;

Pabbate siviraṃ bandhi, moggallāno nisammataṃ.

Sāparādhāna te me vā, manussā dīpavāsino;

Ekasmiñca mate rajja-mubhinnaṃyeva nosiyā.

Tasmā aññena yujjhantu, ubhoyeva mayaṃ idha;

Hatthiyuddhaṃ karomāti, rañño pesesi sāsanaṃ.

Sopi sādhūti vatvāna, baddhapañcāyudho gajaṃ;

CST 0.0262

Āruyha munino māro viya otthari tāvade.

Moggallānopi sannaddho, āruyha karīnaṃ varaṃ;

Tatthā’go aññamaññaṃ te, pāpuṇiṃsu mahāgajā.

Saddo sūyittha saṅghaṭṭe, asanirāva sannibho;

Dantaghātena uṭṭhāsi, jālā vijjullatā viya.

Sañjhāghanasabhāgā’suṃ, gajā lohitamakkhitā;

Moggallānagajāviddho, raññoosakki kuñjaro.

Rājā ārabhi taṃ disvā, chindituṃ sīsamattano;

Moggallāno’tha vandanto, yāci’me’vaṃ kirīiti.

Yācamānepi somānaṃ, mānento chindikandharaṃ;

Chaḍḍesi chahi so rajjaṃ, māsehi divasehi ca.

Moggallāno tato rājā, āsi dīpe mahābalo;

Mātulañca paṭiccemaṃ, cūlanāmena voharuṃ.

Āsādhāraṇakāveyyo, vatthuttaya parāyaṇo;

Dānasaṃyama soceyyo, soraccādiguṇālayo.

Dānena piyavācāya, atthassa cariyāya ca;

Samānattassabhāvena, saṅgahesi mahājanaṃ.

Piṇḍapātavihārehi, bhesajjacchādanehi ca;

Bhikkhusaṅghañhi saṅgaṇhi, dhammikāya ca guttiyā.

Atirekāya pūjāya, pūjetvā dhammabhāṇake;

Piṭake tīṇi vācesi, saddhimaṭṭhakathāya so.

Kumāre upalāletvā, nivāpena yathāruciṃ;

Sajjhāpesi sadā dhammaṃ, dhammadīpo mahāmati.

Dhammadīpañca so katvā, kuñjarasekhareni sā;

Dhammāvāsāne vācesi, puramhi purisuttamo.

Bandhāpesi kadambañca, nadiṃpabbatamajjhato;

Pattapasāṇavāpiñca, dhanavāpiṃ garitaraṃ.

Gaṇhāpesi sadīghāyu-hetu kammanti sādaro;

Likhāpesi ca saddhammaṃ, vatthupūjañca kārayi.

Lokaṃ so anukampitvā, mātāputtaṃva orasaṃ;

CST 0.0263

Datvā bhutvā yathākāmaṃ, vasse vīsatime mari.

Mahesī tassa ghātetvā, visayogena ñātake;

Puttaṃ rajje’bhisiñcitvā, sayaṃ rajjaṃ vicārayi.

Tathābhisitto so kitti-sirimegho narādhipo;

Tipupattehi chādesi, dumindadharamādito.

Kapaṇaddhivaṇibbānaṃ, mahādānaṃ pavattayi;

Maggapālo tathākāro, ahu sabbopabhogiyo.

Mahesī sā sadā āsi, padhānā sabbakammasu;

Rajjaṃ tassā’si teneva, heṭṭhupariyavattikaṃ.

Rājāpādā mahāmaccā’-hesuṃ lañcaparāyanā;

Dubbale ca viheṭhesuṃ, balī jānapadā narā.

Silākāḷassa kālamhi, gāme saṅgillanāmake;

Bhayavasīvhayo poso, ahu moriyavaṃsajo.

Ahosi putto sīvassa, aggabodhi sanāmako;

Bhāgineyyopi tassāsi, mahānāgoti vissuto.

Bhāgineyo mahānāgo, aggabodhi ca sundaro;

Uḷārajjhāsayattā so, mahānāgo mahabbalo.

Hitvā kassakakammāni, corakammamakā vane;

Godhaṃ laddhāna pesesi, mātulāniya santikaṃ.

Godhaṃ disvā’vasā ñatvā, dhaññapacchimapesayi;

Kammārassā’pi pesesi, sasaṃ sopi tathevakā.

Bījaṃ bhaginī māyāci, bījagāhañca tassa sā;

Dāsañca ñatvā pesesi, annapānādinā raho.

Tadā dubbhikkhakālamhi, eko mantadharo naro;

Bhikkhālābhāya saddhehi, bhikkhuvesena bhikkhati.

Taṃ gāmaṃ pavisitvā so, aladdhā kiñci bhojanaṃ;

Abhibhūto jighacchāya, kampamāno nigacchati.

Taṃ disvā karuṇāyanto, mahānāgo mahādayo;

Pattamādāya gāmanta-māhiṇḍitvāpi sabbaso.

Yāgumattampi nālattha, tato uttarasāṭakaṃ;

CST 0.0264

Datvā āhari āhāraṃ, so taṃ bhutvā pasīdiya.

Rajjārahamimaṃ dīpe, karissāmīti cintiya;

Tamādāya khaṇenā’gā, gokaṇṇakamahaṇṇavaṃ.

Atha tattha nisīditvā, sañjapanto yathāvidhiṃma;

Mantonā’nesi nāgindaṃ, phussapuṇṇamarattiyaṃ.

Mahānāgaṃ phusāhīti, mahānāgaṃ niyojayi;

So bhīto purime yāme, āgataṃ taṃ na sambhusī.

Tathā majjhimayāmepi, pacchime pana naṅgale;

Gahetvā khipi tīheva, aṅgulīhi sataṃ chupi.

So taṃ byākāsi taṃ ditvā, sabalaṃ me parissamaṃ;

Tīhi rājūhi yujjhitvā, catutthaṃ tvaṃ nighātiya.

Vuḍḍho tīṇeva vassāni, rājā hutvā na jīvasi;

Tathā hessanti rājāno, tayo te vaṃsajā narā.

Gantvā sevassu rājānaṃ, pacchā passasi mekhalaṃ;

Iti vatvāna pesesi, sopi gantvā narissaraṃ.

Passitvā tamupaṭṭhāsi, rājā rohaṇakammikaṃ;

Taṃ akāsi taduṭṭhānaṃ, bhaṇḍamāhari so bahuṃ.

Rājā tasmiṃ pasīditvā, andhasenāpativhayaṃ;

Datvā ṭhānantaraṃ tassa, gantuṃ tattheva yojayi.

Bhayasīvassa puttañca, bhāgineyyañca attano;

Ādāya gantvā taṃ desaṃ, parivattesi sabbaso.

Paccekabhogaṃ katvāna, rohaṇaṃ tattha so vasaṃ;

Dāṭhappabhūtinā kātuṃ, yuddhaṃgantvā mahabbalo.

Moggallānabhayā gantvā, rohaṇañca tahiṃ vasī;

Sutvā kittisirīmeghavaṇṇa-rañño rajje samañjasaṃ.

Rajjaṃ gahetuṃ kāloti, sīghaṃ āgamma rohaṇā;

Ekūnavise divase, mārayitvā mahīpatiṃ.

Sayaṃ hutvā mahīpālo, desaṃ katvā yathā pure;

Bhāgineyyassa pāhesi, paṇṇamāgacchatūti so.

Āgacchanto nimittena, nivattitvā marittha so;

CST 0.0265

Tato mātulaputtaṃ’kā, uparajjaṃ kataññuko.

Ālavālaṃ dumindassa, katvā hemamayaṃ gharaṃ;

Chādāpesi munindassa, paṭimāyo ca sandahi.

Mahācetittaye kāsi, sudhākammañca cumbaṭaṃ;

Hatthivediñca kāretvā, cittakammamakārayi.

Pesakārakagāmaṃ so, jambelavhayamuttare;

Mahāvihārecābandhi, gāmaṃ tintiṇikavhayaṃ.

Uddhagāmamhi vasabha-gāmaṃ jetavanassa’dā;

Vatthadānaṃ nikāyesu, tīsu ceva pavattayi.

Khettānaṃ hisataṃ datvā, vihāre jetanāmake;

Yāguṃ tattha pavattesi, bhikkhūnaṃ sabbakālikaṃ.

Sahassa dūratissavhā, khettaṃ datvā tapassinaṃ;

Mahāvihāravāsīnaṃ, yāguṃ niccaṃ pavattayi.

Ciramātikavārañca, tattheva’dā guṇe rato;

Mayūrapariveṇe ca, navakammamakārayi.

Kāsikhaṇḍe mahādeva-rattakuravanāmake;

Vihāre anurārāmaṃ, jiṇṇañca paṭisaṅkharī.

Kamaṃ sovaggikaṃ katvā, evamādiṃ narissaro;

Agamā tīhi vassehi, devarājasahabyataṃ.

Aṭṭhete kuṭṭhacittā’parimitavibhavā rājarājenarūpā;

Rājāno rājamānā narakarituragāsūrasenārathehi;

Ante hitvā’khilaṃ taṃ vigataparijanā’ḷāhanaṃ saṅkhatāsuṃ;

Sappañño taṃ saranto bhavatu bhavasukhaṃ vantukāmo hitesī.

Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse

Aṭṭharājako nāma

Cattālīsatimo paricchedo.