Tipiṭaka
Text

Aṭṭhārasama Pariccheda

Browse Tipiṭaka hierarchy
On this page

Aṭṭhārasama pariccheda

Mahābodhiggahaṇo

Mahābodhiñca theriñca, āṇāpetuṃ mahīpati;

Therena vuttavacanaṃ, saramāno sake ghare.

Antovasse’ka divasaṃ, nisinno therasantike;

Sahā’maccehi mantetvā, bhāgineyyaṃ sayaṃ sakaṃ.

Ariṭṭhanāmakā’maccaṃ, tasmiṃ kamme niyojituṃ;

CST 0.0104

Mantvā āmantayitvāna, idaṃ vacanamabravi.

Tā sakkhissasi…, dhammāsokassa santikā;

Mahābodhiṃ saṅghamittaṃ, theriṃ ānayituṃ idha.

Sakkhissāmi ahaṃ deva, ānetuṃ taṃ duve tato;

Idhā’gato pabbajituṃ, sace lacchāmi mānada.

Evaṃ hotūti vatvāna, rājā taṃ tattha pesayi;

So therassa ca rañño ca, sāsanaṃ gayha vandiya.

Assayujasukkapakkhe, nikkhanto dutiye’hani;

Sānuyutto jambukole, nāvamāruyha paṭṭane.

Mahodamiṃ karitvāna, therādhiṭṭhānayogato;

Nikkhantadivaseyeva, rammaṃ pupphapuraṃ agā.

Tadā tu anulādevī, pañcakaññāsatehi ca;

Antepurikaitthīnaṃ, saddhiṃ pañcasatehi ca.

Dasasīlaṃ samādāya, kāsāya vasanā suci;

Pabbajjāpekkhi nisekhā, pekkhanti theriyā’gamaṃ.

Nagarasse’kadesamhi, ramme bhikkhunupassaye;

Kārāpite narindena, vāsaṃ kappesi subbatā.

Upāsikāhi tāhe’sa, vutto bhikkhunupassayo;

Upāsikā vihāroti, tena laṃkāya vissuto.

Bhāgineyyo mahā’riṭṭho, dhammāsokassa rājino;

Appetvā rājasandesaṃ, therasandesa’mabravi.

Bhātujayā sahāyassa, rañño te rājakuñjara;

Ākaṅkhamānā pabbajjaṃ, niccaṃ vasati saññatā.

Saṅghamittaṃ bhikkhuniṃ taṃ, pabbājetuṃ visajjaya;

Tāya saddhiṃ mahābodhi-dakkhiṇasākhameva ca.

Theriyā ca tamevatthaṃ, abravi therabhāsitaṃ;

Gantvā pitusamīpaṃ sā, therī theramataṃ bravī.

Āha rājā tuvaṃ amma, apassanto kathaṃ ahaṃ;

CST 0.0105

Sokaṃ vinodayissāmi, puttanattaviyogajaṃ.

Āha sā me mahārāja, bhātuno vacanaṃ garu;

Pabbājanīyā ca bahū, gantabbaṃ tattha tena me.

‘‘Satthaghātamanārahā, mahābodhimahīruhā;

Kathannu sākhaṃ gaṇissaṃ’’, iti rājā vicintayī.

Amaccassa mahādeva-nāmakassa matena so;

Bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā, bhojetvā pucchi bhūpatiṃ.

Bhante laṃkaṃ mahābodhi, pesetabbā nu kho iti;

Thero moggaliputto so, pesetabbāti bhāsiya.

Kataṃ mahāadhiṭṭhāna-pañcakaṃ pañcacakkhunā;

Ābhāsi rañño taṃ sutvā, tussitvā dharaṇīpati.

Sattayojanikaṃ maggaṃ, so mahābodhigāminaṃ;

Sodhāpetvāna sakkaccaṃ, bhūsāpeti anekadhā.

Suvaṇṇaṃ nīharāpesi, kaṭāhakaraṇāya ca;

Vissakammo ca āgantvā, satulādhārarūpavā.

‘‘Kaṭāhaṃ kiṃ pamāṇaṃ nu, karomī’ti apucchitaṃ;

‘‘Ñatvā pamāṇaṃ tvaṃyeva, karohi’’ iti bhāsiya.

Suvaṇṇā gahetvāna, hatthena parimajjiya;

Kaṭāhaṃ taṅkhaṇaṃyeva, nimminitvāna pakkami.

Navahatthaparikkhepaṃ, pañcahatthaṃ gabhīrato;

Tihatthavikkhambhayutaṃ, aṭṭhaṅgulaghanaṃ subhaṃ.

Yuvassa hatthino soṇḍa-pamāṇamukhavaṭṭikaṃ;

Gāhā petvāna taṃ rājā, bālasurasamappakaṃ.

Sattayojanadīghāya, vitthatāyati yojanaṃ;

Senāya caturaṅginyā, mahābhikkhugaṇena ca.

Upagamma mahābodhiṃ, nānālaṅkārabhūsitaṃ;

Nānāratanacittaṃ taṃ, vividhaddhajamāliniṃ.

Nānākusumasaṃkiṇṇaṃ, nānāturiyaghositaṃ;

CST 0.0106

Senāya parivāretvā, parikkhipiya sāṇiyā.

Mahātherasahassena, pamukhena mahāgaṇe;

Raññaṃ pattābhisekānaṃ, sahassenā’dhikena ca.

Attānaṃ parivāretvā, mahābodhiñca sādhukaṃ;

Olokesi mahābodhiṃ, paggahetvāna añjaliṃ.

Tassā dakkhiṇasākhāya, catuhatthapamāṇakaṃ;

Ṭhānaṃ khandhañca vajjetvā, sākhā antaradhāyisuṃ.

Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā, patīto puthavīpati;

‘‘Pūjema’haṃ mahābodhiṃ, rajjenā’hi udīriya.

Abhisiñci mahābodhīṃ, mahārajje mahīpati;

Pupphādīhi mahābodhiṃ, pūjetvāna padakkhiṇaṃ.

Katvā aṭṭhasu ṭhānesu, vanditvāna katañjalī;

Suvaṇṇakhacite pīṭhe, nānāratanamaṇḍite.

Svārohe yāva sāucce, taṃ suvaṇṇakaṭāhakaṃ;

Ṭhapāpetvāna āruyha, gahetuṃ sākhamuttamaṃ.

Ādiyitvāna sovaṇṇa tulikāya manosilaṃ;

Lekhaṃ datvāna sākhāya, saccakriyamakā iti.

‘‘Laṃkādīpaṃ yadi ito, gantabbaṃ urubodhiyā;

Nibbematiko buddhassa, sāsanamhi sace ahaṃ.

Sayaṃyeva mahābodhi-sākhāyaṃ dakkhiṇā subhā;

Chijjitvāna patiṭṭhātu, idha hemakaṭāhake.

Lekhaṭhāne mahābodhi, chijjitvā sayameva sā;

Gandhakaddamapūrassa, kaṭāhasso’pariṭṭhitā.

Mūlalekhāya upari, tiyaṅgulatiyaṅgule;

Dadaṃ manosilā lekhā, parikkhipi narissaro.

Ādiyā thūlamūlāni, khuddakāni’tarāhi tu;

Nikkhamitvā dasa dasa, jālībhūtā niotaruṃ.

Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā, rājā’tīva pamodito;

CST 0.0107

Tatthevā’kāsi ukkuṭṭhiṃ, samantā parisāpi ca.

Bhikkhusaṅgho sādhukāraṃ, tuṭṭhacitto pamodayi;

Celukkhepasahassāni, pavattiṃsu samantato.

Evaṃ satena mūlānaṃ, tattha sā gandhakaddame;

Patiṭṭhāsi mahābodhi, pasādentī mahājanaṃ.

Tassā khandho dasahattho, pañcasākhā manoramā;

Catuhatthā catuhatthā, dasaḍḍhaphalamaṇḍitā.

Sahassantu pasākhānaṃ, sākhānaṃ tāsamāsi ca;

Evaṃ āsi mahābodhi, manoharasiridharā.

Kaṭāhamhi mahābodhi-patiṭṭhitakkhaṇe mahī;

Akampi pāṭihīrāni, ahesuṃ vividhāni ca.

Sayaṃ nādehi tūriyānaṃ, devesu mānusesu ca;

Sādhukāraninādeti, devabrahmagaṇassa ca.

Meghānaṃ migapakkhinaṃ, yakkhādīnaṃ ravehi ca;

Ravehicamahīkampe, ekakolāhalaṃ ahu.

Bodhiyā phalapattehi, chabbaṇṇarasmiyo subhā;

Nikkhamitvā cakkavāḷaṃ, sakalā sobhayiṃsu ca.

Sakaṭāhā mahābodhi, uggantvāna tato nabhaṃ;

Aṭṭhāsi himagabbhamhi, sattāhāni adassanā.

Rājā oruyha pīṭhamhā, taṃ sattāhaṃ tahiṃ vasaṃ;

Niccaṃ mahābodhipūjaṃ, akāsi ca anekadhā.

Atīte tamhi sattāhe, sabbe himavalāvakā;

Pavisiṃsu mahābodhiṃ, sabbākā raṃsiyopi ca.

Suddhenakadisissittha, sākaṭāhe pattiṭṭhitā;

Mahājanassa sabbassa, mahābodhi manoramā.

Pavattamhi mahābodhi, vividhe pāṭihāriye;

Vimhāpayanti janataṃ, pathavītalamoruhi.

Pāṭihirehi’nekehi, tehi so pīṇito puna;

CST 0.0108

Mahārājā mahābodhiṃ, mahārajjena pūjayi.

Mahābodhiṃ mahārajje-nābhisiñciya pūjayaṃ;

Nānāpūjāhi sattāhaṃ, puna tattheva so vasi.

Assayujasukkapakkhe, pannarasauposathe;

Aggahesi mahābodhiṃ, dvisattāhamaccaye tato.

Assayujakāḷapakkhe, catuddasauposathe;

Rathe subhe ṭhapetvāna, mahābodhiṃ rathesabho.

Pūjento taṃ dinaṃyeva, upanetvā sakaṃ puraṃ;

Alaṅkaritvā bahudhā, kāretvā maṇḍapaṃ subhaṃ.

Kattikasukkapakkhassa, dine pāṭipade tahiṃ;

Mahābodhiṃ mahāsāla-mūle pācinate subhe.

Ṭhapāpetvāna kāresi, pūjā’nekā dine dine;

Gāhato sattarasame, vivase tu navaṅkirā.

Sakiṃ yevaajāyiṃsu, tassā’nekanarādhipo;

Tuṭṭhacitto mahābodhiṃ, puna rajjena pūjayi.

Mahārajje’bhi siñcitvā, mahābodhiṃ mahissaro;

Kāresi ca mahābodhi-pūjā nānappakārakaṃ.

Iti kusumapure saresaraṃsā,

Bahuvidhacārudhajākulāvisālā;

Surucirapavaroru bodhipūjā,

Marunaracittavikāsinī ahosīti.

Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse

Mahābodhiggahaṇo nāma

Aṭṭhārasamo paricchedo.