396. Kukkujātakaṃ (7-1-1)
Diyaḍḍhakukkū udayena kaṇṇikā, vidatthiyo aṭṭha parikkhipanti naṃ;
Sā siṃsapā sāramayā apheggukā, kuhiṃ ṭhitā upparito na dhaṃsati.
Yā tiṃsati sāramayā anujjukā, parikiriya gopāṇasiyo samaṃ ṭhitā ;
Tāhi susaṅgahitā balasā pīḷitā , samaṃ ṭhitā upparito na dhaṃsati.
Evampi mittehi daḷhehi paṇḍito, abhejjarūpehi sucīhi mantibhi;
Susaṅgahīto siriyā na dhaṃsati, gopāṇasī bhāravahāva kaṇṇikā.
Kharattacaṃ bellaṃ yathāpi satthavā, anāmasantopi karoti tittakaṃ;
Samāharaṃ sāduṃ karoti patthiva, asāduṃ kayirā tanubandhamuddharaṃ .
Evampi gāmanigamesu paṇḍito, asāhasaṃ rājadhanāni saṅgharaṃ;
Dhammānuvattī paṭipajjamāno, sa phāti kayirā aviheṭhayaṃ paraṃ.
Odātamūlaṃ sucivārisambhavaṃ, jātaṃ yathā pokkharaṇīsu ambujaṃ;
Padumaṃ yathā agginikāsiphālimaṃ, na kaddamo na rajo na vāri limpati.
Evampi vohārasuciṃ asāhasaṃ, visuddhakammantamapetapāpakaṃ;
Na limpati kammakilesa tādiso, jātaṃ yathā pokkharaṇīsu ambujanti.
Kukkujātakaṃ paṭhamaṃ.
397. Manojajātakaṃ (7-1-2)
Yathā cāpo ninnamati, jiyā cāpi nikūjati;
Haññate nūna manojo, migarājā sakhā mama.
Handa dāni vanantāni, pakkamāmi yathāsukhaṃ;
Netādisā sakhā honti, labbhā me jīvato sakhā.
Na pāpajanasaṃsevī, accantaṃ sukhamedhati;
Manojaṃ passa semānaṃ, giriyassānusāsanī .
Na pāpasampavaṅkena, mātā puttena nandati;
Manojaṃ passa semānaṃ, acchannaṃ samhi lohite.
Evamāpajjate poso, pāpiyo ca nigacchati;
Yo ve hitānaṃ vacanaṃ, na karoti atthadassinaṃ.
Evañca so hoti tato ca pāpiyo, yo uttamo adhamajanūpasevī;
Passuttamaṃ adhamajanūpasevitaṃ , migādhipaṃ saravaraveganiddhutaṃ.
Nihīyati puriso nihīnasevī, na ca hāyetha kadāci tulyasevī;
Seṭṭhamupagamaṃ udeti khippaṃ, tasmāttanā uttaritaraṃ bhajethāti.
Manojajātakaṃ dutiyaṃ.
398. Sutanujātakaṃ (7-1-3)
Rājā te bhattaṃ pāhesi, suciṃ maṃsūpasecanaṃ;
Maghadevasmiṃ adhivatthe, ehi nikkhamma bhuñjassu.
Ehi māṇava orena, bhikkhamādāya sūpitaṃ;
Tvañca māṇava bhikkhā ca , ubho bhakkhā bhavissatha.
Appakena tuvaṃ yakkha, thullamatthaṃ jahissasi;
Bhikkhaṃ te nāharissanti, janā maraṇasaññino.
Laddhāya yakkhā tava niccabhikkhaṃ, suciṃ paṇītaṃ rasasā upetaṃ;
Bhikkhañca te āhariyo naro idha, sudullabho hehiti bhakkhite mayi.
Mameva sutano attho, yathā bhāsasi māṇava;
Mayā tvaṃ samanuññāto, sotthiṃ passāhi mātaraṃ.
Khaggaṃ chattañca pātiñca, gacchamādāya māṇava;
Sotthiṃ passatu te mātā, tvañca passāhi mātaraṃ.
Evaṃ yakkha sukhī hohi, saha sabbehi ñātibhi;
Dhanañca me adhigataṃ, rañño ca vacanaṃ katanti.
Sutanujātakaṃ tatiyaṃ.
399. Mātuposakagijjhajātakaṃ (7-1-4)
Te kathaṃ nu karissanti, vuddhā giridarīsayā;
Ahaṃ baddhosmi pāsena, nilīyassa vasaṃ gato.
Kiṃ gijjha paridevasi, kā nu te paridevanā;
Na me suto vā diṭṭho vā, bhāsanto mānusiṃ dijo.
Bharāmi mātāpitaro, vuddhe giridarīsaye;
Te kathaṃ nu karissanti, ahaṃ vasaṃ gato tava.
Yaṃ nu gijjho yojanasataṃ, kuṇapāni avekkhati;
Kasmā jālañca pāsañca, āsajjāpi na bujjhasi.
Yadā parābhavo hoti, poso jīvitasaṅkhaye;
Atha jālañca pāsañca, āsajjāpi na bujjhati.
Bharassu mātāpitaro, vuddhe giridarīsaye;
Mayā tvaṃ samanuññāto, sotthiṃ passāhi ñātake.
Evaṃ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi;
Bharissaṃ mātāpitaro, vuddhe giridarīsayeti.
Mātuposakagijjhajātakaṃ catutthaṃ.
400. Dabbhapupphajātakaṃ (7-1-5)
Anutīracārī bhaddante, sahāyamanudhāva maṃ;
Mahā me gahito maccho, so maṃ harati vegasā.
Gambhīracārī bhaddante, daḷhaṃ gaṇhāhi thāmasā;
Ahaṃ taṃ uddharissāmi, supaṇṇo uragāmiva .
Vivādo no samuppanno, dabbhapuppha suṇohi me;
Samehi medhagaṃ samma, vivādo vūpasammataṃ.
Dhammaṭṭhohaṃ pure āsiṃ, bahū aḍḍā me tīritā ;
Samemi medhagaṃ samma, vivādo vūpasammataṃ.
Anutīracāri naṅguṭṭhaṃ, sīsaṃ gambhīracārino;
Accāyaṃ majjhimo khaṇḍo, dhammaṭṭhassa bhavissati.
Cirampi bhakkho abhavissa, sace na vivademase;
Asīsakaṃ anaṅguṭṭhaṃ, siṅgālo harati rohitaṃ.
Yathāpi rājā nandeyya, rajjaṃ laddhāna khattiyo;
Evāhamajja nandāmi, disvā puṇṇamukhaṃ patiṃ.
Kathaṃ nu thalajo santo, udake macchaṃ parāmasi;
Puṭṭho me samma akkhāhi, kathaṃ adhigataṃ tayā.
Vivādena kisā honti, vivādena dhanakkhayā;
Jīnā uddā vivādena, bhuñja māyāvi rohitaṃ.
Evameva manussesu, vivādo yattha jāyati;
Dhammaṭṭhaṃ paṭidhāvanti, so hi nesaṃ vināyako;
Dhanāpi tattha jīyanti, rājakoso pavaḍḍhatīti .
Dabbhapupphajātakaṃ pañcamaṃ.
401. Paṇṇakajātakaṃ (7-1-6)
Paṇṇakaṃ tikhiṇadhāraṃ, asiṃ sampannapāyinaṃ;
Parisāyaṃ puriso gilati, kiṃ dukkarataraṃ tato;
Yadaññaṃ dukkaraṃ ṭhānaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito.
Gileyya puriso lobhā, asiṃ sampannapāyinaṃ;
Yo ca vajjā dadāmīti, taṃ dukkarataraṃ tato;
Sabbaññaṃ sukaraṃ ṭhānaṃ, evaṃ jānāhi maddava .
Byākāsi āyuro pañhaṃ, atthaṃ dhammassa kovido;
Pukkusaṃ dāni pucchāmi, kiṃ dukkarataraṃ tato;
Yadaññaṃ dukkaraṃ ṭhānaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito.
Na vācamupajīvanti, aphalaṃ giramudīritaṃ;
Yo ca datvā avākayirā, taṃ dukkarataraṃ tato;
Sabbaññaṃ sukaraṃ ṭhānaṃ, evaṃ jānāhi maddava.
Byākāsi pukkuso pañhaṃ, atthaṃ dhammassa kovido;
Senakaṃ dāni pucchāmi, kiṃ dukkarataraṃ tato;
Yadaññaṃ dukkaraṃ ṭhānaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito.
Dadeyya puriso dānaṃ, appaṃ vā yadi vā bahuṃ;
Yo ca datvā nānutappe , taṃ dukkarataraṃ tato;
Sabbaññaṃ sukaraṃ ṭhānaṃ, evaṃ jānāhi maddava.
Byākāsi āyuro pañhaṃ, atho pukkusaporiso;
Sabbe pañhe atibhoti, yathā bhāsati senakoti.
Paṇṇaka jātakaṃ chaṭṭhaṃ.
402. Sattubhastajātakaṃ (7-1-7)
Vibbhantacitto kupitindriyosi, nettehi te vārigaṇā savanti;
Kiṃ te naṭṭhaṃ kiṃ pana patthayāno, idhāgamā brahme tadiṅgha brūhi.
Miyyetha bhariyā vajato mamajja, agacchato maraṇamāha yakkho;
Etena dukkhena pavedhitosmi, akkhāhi me senaka etamatthaṃ.
Bahūni ṭhānāni vicintayitvā, yamettha vakkhāmi tadeva saccaṃ;
Maññāmi te brāhmaṇa sattubhastaṃ, ajānato kaṇhasappo paviṭṭho.
Ādāya daṇḍaṃ parisumbha bhastaṃ, passeḷamūgaṃ uragaṃ dujivhaṃ ;
Chindajja kaṅkhaṃ vicikicchitāni, bhujaṅgamaṃ passa pamuñca bhastaṃ.
Saṃviggarūpo parisāya majjhe, so brāhmaṇo sattubhastaṃ pamuñci;
Atha nikkhami urago uggatejo, āsīviso sappo phaṇaṃ karitvā.
Suladdhalābhā janakassa rañño, yo passatī senakaṃ sādhupaññaṃ;
Vivaṭṭachaddo nusi sabbadassī, ñāṇaṃ nu te brāhmaṇa bhiṃsarūpaṃ.
Imāni me sattasatāni atthi, gaṇhāhi sabbāni dadāmi tuyhaṃ;
Tayā hi me jīvitamajja laddhaṃ, athopi bhariyāya makāsi sotthiṃ.
Na paṇḍitā vetanamādiyanti, citrāhi gāthāhi subhāsitāhi;
Itopi te brahme dadantu vittaṃ, ādāya tvaṃ gaccha sakaṃ niketanti.
Sattubhastajātakaṃ sattamaṃ.
403. Aṭṭhisenakajātakaṃ (7-1-8)
Yeme ahaṃ na jānāmi, aṭṭhisena vanibbake;
Te maṃ saṅgamma yācanti, kasmā maṃ tvaṃ na yācasi.
Yācako appiyo hoti, yācaṃ adadamappiyo;
Tasmāhaṃ taṃ na yācāmi, mā me videssanā ahu.
Yo ve yācanajīvāno, kāle yācaṃ na yācati;
Parañca puññā dhaṃseti, attanāpi na jīvati.
Yo ca yācanajīvāno, kāle yācañhi yācati ;
Parañca puññaṃ labbheti, attanāpi ca jīvati.
Na ve dessanti sappaññā, disvā yācakamāgate;
Brahmacāri piyo mesi, vada tvaṃ bhaññamicchasi .
Na ve yācanti sappaññā, dhīro ca veditumarahati;
Uddissa ariyā tiṭṭhanti, esā ariyāna yācanā.
Dadāmi te brāhmaṇa rohiṇīnaṃ, gavaṃ sahassaṃ saha puṅgavena;
Ariyo hi ariyassa kathaṃ na dajjā, sutvāna gāthā tava dhammayuttāti.
Aṭṭhisenakajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
404. Kapijātakaṃ (7-1-9)
Yattha verī nivasati, na vase tattha paṇḍito;
Ekarattaṃ dirattaṃ vā, dukkhaṃ vasati verisu.
Diso ve lahucittassa, posassānuvidhīyato;
Ekassa kapino hetu, yūthassa anayo kato.
Bālova paṇḍitamānī, yūthassa parihārako;
Sacittassa vasaṃ gantvā, sayethāyaṃ yathā kapi.
Na sādhu balavā bālo, yūthassa parihārako;
Ahito bhavati ñātīnaṃ, sakuṇānaṃva cetako .
Dhīrova balavā sādhu, yūthassa parihārako;
Hito bhavati ñātīnaṃ, tidasānaṃva vāsavo.
Yo ca sīlañca paññañca, sutañcattani passati;
Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca.
Tasmā tuleyya mattānaṃ, sīlapaññāsutāmiva ;
Gaṇaṃ vā parihare dhīro, eko vāpi paribbajeti.
Kapijātakaṃ navamaṃ.
405. Bakajātakaṃ (7-1-10)
Dvāsattati gotama puññakammā, vasavattino jātijaraṃ atītā;
Ayamantimā vedagū brahmapatti , asmābhijappanti janā anekā.
Appañhi etaṃ na hi dīghamāyu, yaṃ tvaṃ baka maññasi dīghamāyuṃ;
Sataṃ sahassāni nirabbudānaṃ, āyuṃ pajānāmi tavāha brahme.
Anantadassī bhagavāhamasmi, jātijjaraṃ sokamupātivatto;
Kiṃ me purāṇaṃ vatasīlavattaṃ , ācikkha me taṃ yamahaṃ vijaññaṃ.
Yaṃ tvaṃ apāyesi bahū manusse, pipāsite ghammani samparete;
Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ, suttappabuddhova anussarāmi.
Yaṃ eṇikūlasmi janaṃ gahītaṃ, amocayī gayhaka niyyamānaṃ;
Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ, suttappabuddhova anussarāmi.
Gaṅgāya sotasmiṃ gahītanāvaṃ, luddena nāgena manussakappā;
Amocayi tvaṃ balasā pasayha, taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ;
Suttappabuddhova anussarāmi.
Kappo ca te baddhacaro ahosi, sambuddhimantaṃ vatinaṃ amaññaṃ;
Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ, suttappabuddhova anussarāmi.
Addhā pajānāsi mametamāyuṃ, aññampi jānāsi tathā hi buddho;
Tathā hi tāyaṃ jalitānubhāvo, obhāsayaṃ tiṭṭhati brahmalokanti.
Bakajātakaṃ dasamaṃ.
Kukkuvaggo paṭhamo.
Tassuddānaṃ –
Varakaṇṇika cāpavaro sutano, atha gijjha sarohitamacchavaro;
Puna paṇṇaka senaka yācanako, atha veri sabrahmabakena dasāti.