251. Saṅkapparāgajātakaṃ (3-1-1)
Saṅkapparāgadhotena, vitakkanisitena ca;
Nālaṅkatena bhadrena , usukārākatena ca .
Na kaṇṇāyatamuttena, nāpi morūpasevinā;
Tenamhi hadaye viddho, sabbaṅgaparidāhinā.
Āvedhañca na passāmi, yato ruhiramassave;
Yāva ayoniso cittaṃ, sayaṃ me dukkhamābhatanti.
Saṅkapparāgajātakaṃ paṭhamaṃ.
252. Tilamuṭṭhijātakaṃ (3-1-2)
Ajjāpi me taṃ manasi , yaṃ maṃ tvaṃ tilamuṭṭhiyā;
Bāhāya maṃ gahetvāna, laṭṭhiyā anutāḷayi.
Nanu jīvite na ramasi, yenāsi brāhmaṇāgato;
Yaṃ maṃ bāhā gahetvāna, tikkhattuṃ anutāḷayi.
Ariyo anariyaṃ kubbantaṃ , yo daṇḍena nisedhati;
Sāsanaṃ taṃ na taṃ veraṃ, iti naṃ paṇḍitā vidūti.
Tilamuṭṭhijātakaṃ dutiyaṃ.
253. Maṇikaṇṭhajātakaṃ (3-1-3)
Mamannapānaṃ vipulaṃ uḷāraṃ, uppajjatīmassa maṇissa hetu;
Taṃ te na dassaṃ atiyācakosi, na cāpi te assamamāgamissaṃ.
Susū yathā sakkharadhotapāṇī, tāsesi maṃ selaṃ yācamāno;
Taṃ te na dassaṃ atiyācakosi, na cāpi te assamamāgamissaṃ.
Na taṃ yāce yassa piyaṃ jigīse , desso hoti atiyācanāya;
Nāgo maṇiṃ yācito brāhmaṇena, adassanaṃyeva tadajjhagamāti.
Maṇikaṇṭhajātakaṃ tatiyaṃ.
254. Kuṇḍakakucchisindhavajātakaṃ (3-1-4)
Bhutvā tiṇaparighāsaṃ, bhutvā ācāmakuṇḍakaṃ;
Etaṃ te bhojanaṃ āsi, kasmā dāni na bhuñjasi.
Yattha posaṃ na jānanti, jātiyā vinayena vā;
Bahuṃ tattha mahābramhe, api ācāmakuṇḍakaṃ.
Tvañca kho maṃ pajānāsi, yādisāyaṃ hayuttamo;
Jānanto jānamāgamma, na te bhakkhāmi kuṇḍakanti.
Kuṇḍakakucchisindhavajātakaṃ catutthaṃ.
255. Sukajātakaṃ (3-1-5)
Yāva so mattamaññāsi, bhojanasmiṃ vihaṅgamo;
Tāva addhānamāpādi, mātarañca aposayi.
Yato ca kho bahutaraṃ, bhojanaṃ ajjhavāhari ;
Tato tattheva saṃsīdi, amattaññū hi so ahu.
Tasmā mattaññutā sādhu, bhojanasmiṃ agiddhatā ;
Amattaññū hi sīdanti, mattaññū ca na sīdareti.
Sukajātakaṃ pañcamaṃ.
256. Jarūdapānajātakaṃ (3-1-6)
Jarūdapānaṃ khaṇamānā, vāṇijā udakatthikā;
Ajjhagamuṃ ayasaṃ lohaṃ , tipusīsañca vāṇijā;
Rajataṃ jātarūpañca, muttā veḷūriyā bahū.
Te ca tena asantuṭṭhā, bhiyyo bhiyyo akhāṇisuṃ;
Te tatthāsīviso ghoro, tejassī tejasā hani.
Tasmā khaṇe nātikhaṇe, atikhātaṃ hi pāpakaṃ;
Khātena ca dhanaṃ laddhaṃ, atikhātena nāsitanti.
Jarūdapānajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
257. Gāmaṇicandajātakaṃ (3-1-7)
Nāyaṃ gharānaṃ kusalo, lolo ayaṃ valīmukho;
Kataṃ kataṃ kho dūseyya, evaṃdhammamidaṃ kulaṃ.
Nayidaṃ cittavato lomaṃ, nāyaṃ assāsiko migo;
Siṭṭhaṃ me janasandhena, nāyaṃ kiñci vijānati.
Na mātaraṃ pitaraṃ vā, bhātaraṃ bhaginiṃ sakaṃ;
Bhareyya tādiso poso, siṭṭhaṃ dasarathena meti.
Gāmaṇicanda jātakaṃ sattamaṃ.
258. Mandhātujātakaṃ (3-1-8)
Yāvatā candimasūriyā, pariharanti disā bhanti virocanā ;
Sabbeva dāsā mandhātu, ye pāṇā pathavissitā .
Na kahāpaṇavassena, titti kāmesu vijjati;
Appassādā dukhā kāmā, iti viññāya paṇḍito.
Api dibbesu kāmesu, ratiṃ so nādhigacchati;
Taṇhakkhayarato hoti, sammāsambuddhasāvakoti.
Mandhātujātakaṃ aṭṭhamaṃ.
259. Tirīṭavacchajātakaṃ (3-1-9)
Nayimassa vijjāmayamatthi kiñci, na bandhavo no pana te sahāyo;
Atha kena vaṇṇena tirīṭavaccho , tedaṇḍiko bhuñjati aggapiṇḍaṃ.
Āpāsu me yuddhaparājitassa, ekassa katvā vivanasmi ghore;
Pasārayī kicchagatassa pāṇiṃ, tenūdatāriṃ dukhasaṃpareto.
Etassa kiccena idhānupatto, vesāyino visayā jīvaloke;
Lābhāraho tāta tirīṭavaccho, dethassa bhogaṃ yajathañca yaññanti.
Tirīṭavacchajātakaṃ navamaṃ.
260. Dūtajātakaṃ (3-1-10)
Yassatthā dūramāyanti, amittamapi yācituṃ;
Tassūdarassahaṃ dūto, mā me kujjha rathesabha.
Yassa divā ca ratto ca, vasamāyanti māṇavā;
Tassūdarassahaṃ dūto, mā me kujjha rathesabha.
Dadāmi te brāhmaṇa rohiṇīnaṃ, gavaṃ sahassaṃ saha puṅgavena;
Dūto hi dūtassa kathaṃ na dajjaṃ, mayampi tasseva bhavāma dūtāti.
Dūtajātakaṃ dasamaṃ.
Saṅkappavaggo paṭhamo.
Tassuddānaṃ –
Usukāravaro tilamuṭṭhi maṇi, hayarāja vihaṅgama āsiviso;
Janasandha kahāpaṇavassa puna, tiriṭaṃ puna dūtavarena dasāti.