Tipiṭaka
Text

Pakiṇṇaka-Niddesa

Pakiṇṇaka-niddesa

Kumudaṃ ko pabodhayi,

CST 0.0460

Nātho ravindu paṇḍito;

Kamalaṃ ko kumudaṃ ko,

Narapaṃ ko pabodhayi.

Cittena niyyati loko,

CST 0.0462

Cittena parikassati;

Cittassa eka-dhammassa,

Sabbeva vasamanvagū.

Samaṇo rājānurājā,

CST 0.0464

Senāpati mahā-matto;

Dhammaṭṭho paṇḍito disvā,

Paccakkhatthaṃ na kāriyā.

Dīpo nava-disaṃ tejo,

CST 0.0465

Na heṭṭhā ca tathā sakaṃ;

Para-vajjaṃ vidū passe,

Saka-vajjaṃpi passatu.

Sa-phalaṃ paṇḍito loke,

CST 0.0467

Sa-kāraṇaṃ vacaṃ bhaṇe;

A-kāraṇaṃphalaṃ bālo,

Idaṃ ubhaya-lakkhaṇaṃ.

Tassa vācāya jāneyya,

CST 0.0468

Kuṭilaṃ bāla-paṇḍitaṃ;

Vācā-rūpaṃ mittaṃ kare,

Vācā-rūpaṃ dhuvaṃ jahe.

Duccintitassa cintā ca,

CST 0.0470

Dubbhāsitassa bhāsanā;

Dukkammassa katañcāti,

Etaṃ bālassa lakkhaṇaṃ.

Su-cintitassa cintā ca,

CST 0.0471

Su-bhāsitassa bhāsanā;

Su-kammassa katañcāti,

Etaṃ dhīrassa lakkhaṇaṃ.

A-nayaṃ nayati dummedho,

CST 0.0473

A-dhurāyaṃ ni-yuñjati;

Dunnayo seyyaso hoti,

Sammā vutto pakuppati;

Vinayaṃ so na jānāti,

Sādhu tassa a-dassanaṃ.

Nayaṃ nayati medhāvī,

CST 0.0476

A-dhurāyaṃ na yuñjati;

Su-nayo seyyaso hoti,

Sammā vutto na kuppati;

Vinayaṃ so pajānāti,

Sādhu tena samāgamo.

A-nāyakā vinassanti,

CST 0.0479

Nassanti bahu-nāyakā;

Thī-nāyakā vinassanti,

Nassanti susu-nāyakā.

Jeṭṭho kammesu nīcānaṃ,

CST 0.0481

Jānaṃjānaṃva ācare;

A-jānevaṃ kare jānaṃ,

Nīco eti bhayaṃ piyaṃ.

Kammaṃ dujjana-sāruppaṃ,

CST 0.0482

Dudhā sujana-sāruppaṃ;

Dujjanaṃ tesu dukkamme,

Su-kamme sujanaṃ icche.

Paṇḍito verī bālo ca,

CST 0.0484

Dujjayo bāla-verito;

Paṇḍitaṃ-verī pamādena,

Na taṃ jayo hi sabbadā.

Guyhassa hi guyhameva sādhu,

CST 0.0485

Na hi guyhassa pasatthamāvi-kammaṃ;

A-nipphannatāya saheyya dhīro,

Nipphannatthova yathā-sukhaṃ bhaṇeyya.

Guyhamatthaṃ na vivareyya,

CST 0.0486

Rakkheyya naṃ yathā nidhiṃ;

Na hī pātukato sādhu,

Guyho attho pajānatā.

Thiyā guyhaṃ na saṃseyya,

CST 0.0487

A-mittassa ca paṇḍito;

Yo cāmisena saṃhīro,

Hadaya-ttheno ca yo naro.

Vivicca bhāseyya divā rahassaṃ,

CST 0.0489

Rattiṃ giraṃ nāti-velaṃ pamuñce;

Upassutikā hi suṇanti mantaṃ,

Tasmā hi manto khippamupeti bhedaṃ.

Na pakāsati guyhaṃ yo,

CST 0.0491

So guyhaṃ paṭiguyhati;

Bhayesu na jahe kicce,

Su-mittonucaro bhave.

Karoti dukkaraṃ sādhuṃ,

CST 0.0492

Ujuṃ khamati dukkhamaṃ;

Duddadaṃ sāmaṃ dadāti,

Yo su-mitto have bhave.

Piya-vācā sadā mitto,

CST 0.0494

Piya-vatthuṃ na yācanā;

Icchāgatena dānena,

Su-daḷho su-ppiyo have;

Tadaṅgato ca hīnena,

A-ppiyo bhijjano bhave.

Dehīti yācane hirī,

CST 0.0496

Sirī ca kāya-devatā;

Palāyanti siricchito,

Na yāce para-santakaṃ.

Svāno laddhāna nimmaṃsaṃ,

CST 0.0497

Aṭṭhiṃ tuṭṭho pamodati;

Sakantikaṃ migaṃ sīho,

Hitvā hatthiṃnudhāvati.

Evaṃ chandānurūpena,

CST 0.0499

Jano āsīsate phalaṃ;

Mahā chandā mahantaṃva,

Hīnaṃva hīna-chandakā.

Nānā-chandā mahārāja,

CST 0.0501

Ekāgāre vasāmase;

Ahaṃ gāma-varaṃ icche,

Brāhmaṇī ca gavaṃ sataṃ.

Putto ca ājañña-rathaṃ,

CST 0.0502

Kaññā ca maṇi-kuṇḍalaṃ;

Yā cesā puṇṇakā jammī,

Ujukkhalaṃbhi-kaṅkhati.

Ṭhānaṃ mitte dhane kamme,

CST 0.0504

Satussāhe su-labbhitaṃ;

Taṃ daḷhaṃ dukkaraṃ kare,

Paññā-sati-samādhinā.

Bhesajje vihite suddha,

CST 0.0505

Buddhādi-ratanattaye;

Pasādamācare niccaṃ,

Sajjane sa-guṇepi ca.

Rājā raṭṭhena dhātuso,

CST 0.0507

Bālo pāpehi dummano,

Alaṅkārena itthīpi,

Kāmehi ca na tappati.

Appiccho ca dhutaṅgena,

CST 0.0508

Āraddho vīriyena hi;

Visārado parisāya,

Pariccāgena dāyako;

Savanena su-dhammaṃpi,

Na tappativa paṇḍito.

Jeṭṭhassa sitaṃ hasitaṃ,

CST 0.0510

Majjhassa madhurassaraṃ;

Loke aṃsa-siro-kampaṃ,

Jammassa apa-hassitaṃ;

Etesaṃ ati-hassitaṃ,

Hāso hoti yathākkamaṃ.

Natthi duṭṭhe nayo atthi,

CST 0.0513

Na dhammo na su-bhāsitaṃ;

Nikkamaṃ duṭṭhe yuñjeyya,

So hi sabbhiṃ na rañjati.

Dullabhaṃ pakatiṃ vācaṃ,

CST 0.0515

Dullabho khemako suto;

Dullabhā sadisī jāyā,

Dullabho sa-jano piyo.

Dhajo rathassa paññāṇaṃ,

CST 0.0516

Dhūmo paññāṇamaggino;

Rājā raṭṭhassa paññāṇaṃ,

Bhattā paññāṇamitthiyā.

Dunnāriyā kulaṃ suddhaṃ,

CST 0.0518

Putto nassati lālanā;

Samiddhi a-nayā bandhu,

Pavāsā madanā hirī.

Mātā pitā ca puttānaṃ,

CST 0.0520

Novāde bahu-sāsannaṃ;

Paṇḍitā mātaro appaṃ,

Vadeyyuṃ vajja-dīpanaṃ.

Lāḷaye pañcha-vassāni,

CST 0.0522

Dasa-vassāni tāḷaye;

Patte tu soḷase vasse,

Puttaṃ mittaṃvadācare.

Lālane dhītaraṃ dosā,

CST 0.0523

Pālane bahavo guṇā;

Dhītuyā kiriyaṃ niccaṃ,

Passantu suṭṭhu mātaro.

Iti pakiṇṇaka-niddeso nāma

Sattamā paricchedo.