Tipiṭaka
Text

Cāritta-Niddesa

Cāritta-niddesa

Attā hi attano nātho,

CST 0.0213

Ko hi nātho paro siyā;

Attanā hi sudantena,

Nāthaṃ labhati dullabhaṃ.

Attānañce piyaṃ jaññā,

CST 0.0214

Rakkheyya naṃ surakkhitaṃ;

Tiṇṇamaññataraṃ yāmaṃ,

Paṭijaggeyya paṇḍito.

Attanā kurute lakkhiṃ,

CST 0.0216

A-lakkhiṃ kurutettanā;

Na hi lakkhiṃ a-lakkhiṃ vā,

Añño aññassa kārako.

Na pīḷitā atta-dukkhena dhīrā,

CST 0.0218

Sukhapphalaṃ kammaṃ pariccajanti;

Sammohitāvāpi sukhena mattā,

Na pāpa-kammañca samācaranti.

Yo neva nindaṃ nappasaṃsaṃ,

CST 0.0219

Ādiyati garahaṃ nopi pūjaṃ;

Sirīca lakkhīca apeti tamhā,

Āpo suvuṭṭhīva yathā thalamhā.

Sādhu dhammaruci rājā,

CST 0.0221

Sādhu paññāṇavā naro;

Sādhu mittānama-ddubbho,

Pāpassa a-karaṃ sukhaṃ.

Kalyāṇakārī kalyāṇaṃ,

CST 0.0222

Pāpakārī ca pāpakaṃ;

Yādisaṃ vapatte bījaṃ,

Tādisaṃ vahate phalaṃ.

Jīvaṃ paññāya rakkheyya,

CST 0.0224

Dhanaṃ kammena rakkhaye;

Evaṃ hyarogo sukhito,

Porāṇaka-vaco idaṃ.

Anupubbena medhāvī,

CST 0.0226

Thokaṃ thokaṃ khaṇe khaṇe;

Kammāro rajatasseva,

Niddame malamattano.

Vācānurakkhī manasā susaṃvuto,

CST 0.0228

Kāyena ca nākusalaṃ kayirā;

Etetayo kammapathevisodhaye,

Ārādhaye maggamisi-ppaveditaṃ.

A-sante nopaseveyya,

CST 0.0230

Sante seveyya paṇḍito;

A-santo nirayaṃ yanti,

Santo pāpenti suggatiṃ.

A-karontopi ce pāpaṃ,

CST 0.0232

Karontaṃ mupasevati;

Saṅkiyo hoti pāpasmiṃ,

A-vaṇṇo cassa rūhati.

Saṅghāgato aniṭṭhehi,

CST 0.0233

Ambopi madhurapphalo;

Tittapubbova pā eva,

Manusso tu sa-jīvako.

Nihīna-sevito poso,

CST 0.0234

Nihīyati ca sabbadā;

Kadāci na ca hāyetha,

Tulyasevīpi attanā.

Vaṇṇa-gandha-rasopeto,

CST 0.0237

Amboyaṃ ahuvā pure;

Tameva pūjaṃ labhamāno;

Kenambo kaṭukapphalo.

Pucimanda-parivāro,

CST 0.0238

Ambo te dadhivāhana;

Mūlaṃ mūlena saṃsaṭṭhaṃ,

Sākhā sākhaṃ nisevare;

Asātta-sannivāsena,

Tenambo kaṭukapphalo.

Pāmokkha-bhajanaṃ khippaṃ,

CST 0.0240

Attha-kāmo su-vuḍḍhiyaṃ;

Bhaje uttari attanā,

Tasmā udeti paṇḍito.

Kāco kañcana-saṃsaggā,

CST 0.0241

Dhatte māra-katiṃ jutiṃ;

Tathā saṃsannidhānena,

Mūḷho yāti pavīṇataṃ.

Kīṭopi sumano-saṅgā,

CST 0.0243

Ārohati sataṃ siro;

Asmāpi yāti devatvaṃ,

Mahabbhi suppatiṭṭhito.

Sabbhireva samāsetha,

CST 0.0245

Sabbhi kubbetha sandhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya,

Paññaṃ labhati nāññato.

Sabbhireva samāsetha,

CST 0.0246

Sabbhi kubbetha sandhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya,

Sabba-dukkhā pamuccatti.

Sakiṃdeva kulaputta,

CST 0.0247

Sabbhi hoti samāgamo;

Sā naṃ saṅgati pāleti,

Nāsabbhi bahu saṅgamo.

Seyyo a-mitto medhāvī,

CST 0.0249

Yañce bālānukampako.

Sīlavantaṃ paññavantaṃ,

CST 0.0250

Divā nissaya-dāyakaṃ;

Bahussutaṃ gavesanto,

Bhajeyya attha-māmako.

Pāpa-mitte vivajjetvā,

CST 0.0251

Bhajeyyuttama-puggalaṃ;

Ovāde cassa tiṭṭheyya,

Patthento a-calaṃ sukhaṃ.

Na bhaje pāpake mitte,

CST 0.0253

Na bhaje purisādhame;

Bhajetha mittte kalyāṇe,

Bhajetha purisuttame.

Anavajjaṃ mukhamboja,

CST 0.0254

Manavajjā ca bhāratī;

Alaṅkatāva sobhante,

Kiṃsu te niralaṅkatā.

Na hi vaṇṇena sampannā,

CST 0.0256

Mañjukā piya-dassinā;

Kharā vācā piyā hoti,

Asmiṃ loke paramhi ca.

Nanu passasimaṃ kāḷiṃ,

CST 0.0257

Dubbaṇṇaṃ tilakāhataṃ;

Kolilaṃ saṇha-vācena,

Bahūnaṃ pāṇinaṃ piyaṃ.

Tasmā sakhila-vācāya,

CST 0.0257

Manta-bhāṇī anuddhato;

Atthaṃ dhammañca dīpeti,

Madhuraṃ tassa bhāsitaṃ.

Tameva vācaṃ bhāseyya,

CST 0.0260

Yā sattānaṃ na tāpaye;

Pare ca na vihiṃseyya,

Sā ve vācā subhāsitā.

Piyaṃ vācaṃva bhāseyya,

CST 0.0261

Yā vācā paṭinanditā;

Yaṃ anādāya pāpāni;

Paresaṃ bhāsate piyaṃ.

Saccaṃ ve amatā vācā,

CST 0.0262

Esa dhammo sanantano;

Sacce atthe ca dhamme ca,

Āhu santo patiṭṭhitā.

Subhāsitañca dhammañca,

CST 0.0264

Piyañca saccameva ca;

Catu-aṅgehi sampannaṃ,

Vācaṃ bhāseyya paṇḍito.

Manāpameva bhāseyya,

CST 0.0265

Nāmanāpaṃ kudācanaṃ;

Manāpaṃ bhāsamānassa,

Siddhaṃ piyosadhaṃ bhave.

Yaṃ vadeyya taṃ kareyya,

CST 0.0266

Yaṃ na vade na taṃ kare;

A-karontaṃ bhāsamānaṃ,

Parijānanti paṇḍitā.

Rahovādaṃ na bhāseyya,

CST 0.0268

Na sammukhā khiṇaṃ bhaṇe;

A-taramānova bhaṇeyya,

Taramānova no bhaṇe.

Māvoca pharusaṃ kiñci,

CST 0.0269

Vuttā paṭivadeyyuṃ taṃ;

Dukkhā hi sārambhakathā,

Paṭidaṇḍā phuseyyuṃ taṃ.

Saka-yuttaṃ kare kammaṃ,

CST 0.0270

Saka-yuttaṃ vaciṃ bhaṇe;

A-yuttake dhanaṃ naṭṭhaṃ,

A-yutte jīvitaṃ khaye.

Ye vuḍḍhamapacāyanti,

CST 0.0272

Narā dhammassa dhakāvidā;

Diṭṭhe dhammeva pāsaṃsā,

Samparāye ca suggatiṃ.

Porī-kathaṃ-va bhāseyya,

CST 0.0274

Yuttā kathā hi pūrino;

Bhāti-mattañca bhātāti,

Pitu-mattaṃ pitā iti.

Dānañca piya-vajjañca,

CST 0.0275

Attha-cariyā ca yā idha;

Samānattatā dhammesa,

Tattha tattha yathārahaṃ.

Sakiṃ vadanti rājāno,

CST 0.0277

Sakiṃ samaṇa-brāhmaṇā;

Sakiṃva purisā loke,

Esadhammo sanantano.

Eka-vācaṃva dvevācaṃ,

CST 0.0278

Bhaṇeyya anukampako;

Taduttari na bhāseyya,

Dāsovayyassa santike.

Tasseva tena pāpiyo,

CST 0.0279

Yo kuddhaṃ paṭikujjhatti;

Kuddhaṃ a-paṭikujjhanto,

Saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.

Ubhinnamatthaṃ carati,

CST 0.0281

Attano ca parassa ca;

Paraṃ saṃkupitaṃ ñatvā,

Yo sato upasammati.

Attānaṃ rakkhanto paraṃ rakkhati,

CST 0.0282

Paraṃ rakkhanto attānaṃ rakkhati.

Sīla-samādhi-paññānaṃ,

CST 0.0283

Khantī padhāna-kāraṇaṃ;

Sabbepi kusalā dhammā,

Khantyāyattāva vaḍḍhare.

Khamā-khagga-karetassa,

CST 0.0284

Dujjano kiṃ karissati;

A-tiṇe patito vanhi,

Sayamevūpasammati.

Sussusā savaṇañceva,

CST 0.0285

Gahaṇaṃ dhāraṇaṃ tathā;

Uhāpohatthaviññāṇaṃ,

Tatva-ññāṇañcadhīguṇaṃ.

Yassete caturo dhammā,

CST 0.0286

Atthi posesu paṇḍita;

Saccaṃ dhammo dhīti cāgo,

Diṭṭhaṃ so ativattati.

Vejjo purohito mantī,

CST 0.0288

Vedaññotra catutthako;

Pabhāta-kāle daṭṭhabbā,

Niccaṃ sva-sīrimicchatā.

Mittānaṃ santikaṃ gacche,

CST 0.0289

Kāle na rattiyaṃ kisaṃ;

Ce bahuṃ bhijje cinitvā,

Taṃ mittesu samākare.

Na paresaṃ vilomāni,

CST 0.0291

Na paresaṃ katākataṃ;

Attanova avekkheyya,

Katāni a-katāni ca.

Desa-jāti-pubbe-carā,

CST 0.0293

Anu-carā jano kare;

Paresaṃ vedhakaṃ māyaṃ,

Taṃ jānitvā sakhaṃ kare.

Parittaṃ dārumāruyha,

CST 0.0294

Yathā sīde mahaṇṇave;

Evaṃ kusītamāgamma,

Sādhu-jīvīpi sīdati;

Tasmā taṃ parivajjeyya,

Kusītaṃ hīna-vīriyaṃ.

Alasañca pamādo ca,

CST 0.0296

Anuṭṭhānaṃ a-saṃyamo;

Niddā tandi ca te chidde,

Sabbaso taṃ vivajjaye.

Cajeyya dummittaṃ bālaṃ,

CST 0.0297

Āsīvisaṃva māṇavo;

Bhañjeyya pāpakaṃ kammaṃ,

Naḷāgāraṃva kuñjaro.

Na hi aññañña-cittānaṃ,

CST 0.0299

Itthīnaṃ purisāna vā;

Nānāvīkatvā saṃsaggaṃ,

Tādisaṃ pica nāsmase.

Nāsmase kata-pāpamhi,

CST 0.0300

Nāsmase alika-vādine;

Nāsmate attatthapaññamhi,

Atta-santepi nāsmate.

Ghatāsanaṃ kuñjaraṃ kaṇha-sappaṃ,

CST 0.0301

Muddhā-bhisittaṃ pamadā ca sabbā;

Ete naro niccasato bhajetha,

Tesaṃ have dubbidū sabba-bhāvo.

Itthīnaṃ dujjanāna-ñca,

CST 0.0303

Vissāso no-pa pajjate;

Vise siṅgimhi nadiyaṃ,

Roge rāja-kulamhi ca.

Itthi-dhutto surā-dhutto,

CST 0.0304

Akkha-dhutto ca yo naro;

Laddhaṃ laddhaṃ vināseti,

Taṃ parābhavato mukhaṃ.

Pāpa-mitto pāpa-sakho,

CST 0.0306

Pāpa-ācāra gocaro;

Asmā lokā paramhā ca,

Ubhayā dhaṃsate naro.

Maccherena yasaṃ hataṃ,

CST 0.0307

Kuppanena guṇo hato;

Kūṭena nassate saccaṃ,

Khuddena dhamma-rakkhanaṃ.

Akkha-devī dhanāni ca,

CST 0.0309

Vināso hoti āpadā;

Ṭhiti hatā pamādo ca,

Dvijaṃ bhikkhuñca nassati.

Pesuññena kulaṃ hataṃ,

CST 0.0310

Mānena hitamattano;

Duccaritena mānuso,

Daliddāyādaro hato.

A-mānanā yattha siyā,

CST 0.0312

Santānaṃpi vimānanā;

Hīna-sammānanāvāpi,

Na tattha vasatiṃ vase.

Yatthālaso ca dakkho ca,

CST 0.0313

Sūro bhīru ca pūjiyā;

Na tattha santo vasanti,

A-visesa-kare nare.

No ce assa sakā-buddhi,

CST 0.0315

Vinayo vā su-sikkhito;

Vane andha-mahiṃsova,

Careyya bahuko jano.

Phalaṃ ve kadaliṃ hanti,

CST 0.0316

Phalaṃ veḷuṃ phalaṃ naḷaṃ;

Sakkāro kā-purisaṃ hanti,

Gabbho assatariṃ yathā.

Vajjañca vajjato ñatvā,

A-vajjañca a-vajjato;

Sammādiṭṭhi-samādānā,

Sattā gacchantti suggatiṃ.