7. Pātālavagga

Adhobhuvanaṃ pātālaṃ, nāgaloko rasātalaṃ;

Randhaṃ tu vivaraṃ chiddaṃ, kuharaṃ susiraṃ bilaṃ.

Susi’tthī chiggalaṃ sobbhaṃ, sacchidde susiraṃ tisu;

Thiyaṃ tu kāsu āvāṭo, sapparājā tu vāsukī.

Ananto nāgarājā tha, vāhaso’jagaro bhave;

Gonaso tu tiliccho tha,

Deḍḍubho rājulo bhave.

Kambalo’ssataro meru, pāde nāgātha dhammanī;

Silutto gharasappo tha, nīlasappo silābhu ca.

Āsiviso bhujaṅgo’hi, bhujago ca bhujaṅgamo;

Sarīsapo phaṇī sappā, lagaddā bhogi pannagā.

Dvijivho urago vāḷo, dīgho ca dīghapiṭṭhiko;

Pādūdaro visadharo, bhogo tu phaṇino tanu.

Āsī’tthī sappadāṭhā tha, nimmoko kañcuko samā;

Visaṃ tva’nitthī garaḷaṃ, tabbhedā vā halāhalo.

Kāḷakūṭādayo cātha, vāḷaggātya’hituṇḍiko;

Nirayo duggati’tthī ca, narako, so mahā’ṭṭhadhā;

Sañjīvo kāḷasutto ca, mahāroruva roruvā;

Patāpano avīci’tthī, saṅghāto tāpano iti.

Thiyaṃ vetaraṇī loha, kumbhī tattha jalāsayā;

Kāraṇiko nirayapo,

Nerayiko tu nārako.

Aṇṇavo sāgaro sindhu, samuddo ratanākaro;

Jalanijhu’ dadhi, tassa, bhedā khīraṇṇavādayo.

Velā’ssa kūladeso tha,

Āvaṭṭo salilabbhamo;

Thevo tu bindu phusitaṃ, bhamo tu jalaniggamo.

Āpo payo jalaṃ vāri, pānīyaṃ salilaṃ dakaṃ;

Aṇṇo nīraṃ vanaṃ vālaṃ, toyaṃ ambu’dakañca kaṃ.

Taraṅgo ca tathā bhaṅgo, ūmi vīci pumitthiyaṃ;

Ullolo tu ca kallolo, mahāvīcīsu kathyate.

Jambālo kalalaṃ paṅko, cikkhallaṃ kaddamo pyatha;

Pulinaṃ vālukā vaṇṇu, marū’ru sikatā bhave.

Antarīpañca dīpo vā, jalamajjhagataṃ thalaṃ;

Tīraṃ tu kūlaṃ rodhañca, patīrañca taṭaṃ tisu.

Pāraṃ paramhi tīramhi, oraṃ tva’pāra muccate;

Uḷumpo tu plavo kullo, taro ca paccarī’tthiyaṃ.

Taraṇī tari nāvā ca, kūpako tu ca kumbhakaṃ;

Pacchābandho goṭaviso, kaṇṇadhāro tu nāviko.

Arittaṃ kenipāto tha,

Potavāho niyāmako;

Saṃyattikā tu nāvāya, vāṇijjamācaranti ye.

Nāvāya’ṅgā’ laṅkāro ca, vaṭākāro phiyādayo;

Poto pavahanaṃ vuttaṃ, doṇi tvi’tthī tathā’mbaṇaṃ .

Gabhīra ninna gambhīrā, tho ttānaṃ tabbipakkhake;

Agādhaṃ tva’talamphassaṃ, anaccho kalusā’vilā.

Accho pasanno vimalo, gabhīrappabhutī tisu;

Dhīvaro macchiko maccha, bandha kevaṭṭa jālikā.

Maccho mīno jalacaro, puthulomo’mbujo jhaso;

Rohito magguro siṅgī, balajo muñja pāvusā.

Sattavaṅko savaṅko ca, naḷamīno ca gaṇḍako;

Susukā sapharī maccha, ppabhedā makarādayo.

Mahāmacchā timi timi, ṅgalo timirapiṅgalo;

Ānando timinando ca, ajjhāroho mahātimi.

Pāsāṇamaccho pāṭhīno, vaṅko tu baḷiso bhave;

Susumāro tu kumbhīlo,

Nakko kummo tu kacchapo.

Kakkaṭako kuḷīro ca, jalūkā tu ca rattapā;

Maṇḍūko dadduro bheko;

Gaṇḍuppādo mahīlatā.

Atha sippī ca sutti’tthī, saṅkhe tu kambu’nitthiyaṃ;

Khuddasaṅkhye saṅkhanakho, jalasutti ca sambuko.

Jalāsayo jalādhāro, gambhīro rahado tha ca;

Udapāno pānakūpo, khātaṃ pokkharaṇī’tthiyaṃ.

Taḷāko ca saro’nitthī, vāpī ca sarasī’tthiyaṃ;

Daho’mbujākaro cātha, pallalaṃ khuddako saro.

Anotatto tathā kaṇṇa, muṇḍo ca rathakārako;

Chaddanto ca kuṇālo ca, vuttā mandākinī’tthiyaṃ.

Tathā sīhappapātoti, ete satta mahāsarā;

Āhāvo tu nipānañcā, khātaṃ tu devakhātakaṃ.

Savantī ninnagā sindhu, saritā āpagā nadī;

Bhāgīrathī tu gaṅgā tha, sambhedo sindhusaṅgamo.

Gaṅgā’ciravatī ceva, yamunā sarabhū (sarabū ) mahī;

Imā mahānadī pañca, candabhāgā sarassatī .

Nerañjarā ca kāverī, nammadādī ca ninnagā;

Vārimaggo paṇālī’tthī , pume candanikā tu ca.

Jambālī oligallo ca, gāmadvāramhi kāsuyaṃ;

Saroruhaṃ satapattaṃ, aravindañca vārijaṃ.

Anitthī padumaṃ paṅke, ruhaṃ nalina pokkharaṃ;

Muḷālapupphaṃ kamalaṃ, bhisapupphaṃ kusesayaṃ.

Puṇḍarīkaṃ sitaṃ, rattaṃ, kokanadaṃ kokāsako;

Kiñjakkho kesaro nitthī, daṇḍo tu nāla muccate.

Bhisaṃ muḷālo nitthī ca, bījakoso tu kaṇṇikā;

Padumādisamūhe tu, bhave saṇḍamanitthiyaṃ.

Uppalaṃ kuvalayañca, nīlaṃ tvi’ndīvaraṃ siyā;

Setetu kumudañcassa, kando sālūka muccate.

Sogandhikaṃ kallahāraṃ, dakasītalikaṃ pyatha;

Sevālo nīlikā cātha, bhisinya’mbujinī bhave.

690.Sevālā tilabījañca, saṅkhe ca paṇakādayoti.