Khattiyavagga
Kulaṃ vaṃso ca santānā, bhijanā gotta manvayo;
Thiyaṃ santatya tho vaṇṇā, cattāro khattiyādayo.
Kulīno sajjano sādhu,
Sabhyo cāyyo mahākulo;
Rājā bhūpati bhūpālo, patthivo ca narādhipo.
Bhūnātho jagatipālo, disampati janādhipo;
Raṭṭhādhipo naradevo, bhūmipo bhūbhujo pyatha.
Rājañño khattiyo khattaṃ, muddhābhisitta bāhujā;
Sabbabhummo cakkavattī, bhūpoñño maṇḍalissaro.
Pume licchavi vajjī ca, sakyo tu sākiyo tha ca;
Bhaddakaccānā rāhula, mātā bimbā yasodharā.
Koṭīnaṃ heṭṭhimantena, sataṃ yesaṃ nidhānagaṃ;
Kahāpaṇānaṃ divasa, vaḷañjo vīsatambaṇaṃ.
Te khattiyamahāsālā, sīti koṭidhanāni tu;
Nidhānagāni divasa, vaḷañjo ca dasambaṇaṃ.
Yesaṃ dvijamahāsālā, tadupaḍḍhe nidhānage;
Vaḷañje ca gahapati, mahāsālā dhane siyuṃ.
Mahāmatto padhānañca, matisajīvo mantinī;
Sajīvo sacivā, macco, senānī tu camūpati.
Nyāsādīnaṃ vivādānaṃ, akkhadasso padaṭṭhari;
Dovāriko patīhāro, dvāraṭṭho dvārapālako.
Anīkaṭṭhoti rājūnaṃ, aṅgarakkhagaṇo mato;
Kañcukī sovidallo ca, anujīvī tu sevako.
Ajjhakkho dhikato ceva,
Heraññiko tu nikkhiko;
Sadesānantaro sattu, mittorājā tato paraṃ.
Amitto ripu verī ca, sapattā rāti satva’ri; (Sattu+ari)
Paccatthiko paripanthī, paṭipakkhā hitāparo.
Paccāmitto vipakkho ca, paccanīka virodhino;
Viddesī ca diso diṭṭho,thā nurodho nuvattanaṃ.
Mitto nitthī vayasso ca, sahāyo suhado sakhā;
Sambhatto daḷhamitto tha, sandiṭṭho diṭṭhamattako.
Caro ca guḷhapuriso, pathāvī pathiko’ddhagū;
Dūto tu sandesaharo, gaṇako tu muhuttiko.
Lekhako lipikāro ca, vaṇṇo tu akkharo pyatha;
Bhedo daṇḍo sāma dānā, nyupāyā caturo ime.
Upajāpotu bhedo ca, daṇḍo tu sāhasaṃ damo;
Sāmya’ macco sakhā koso, duggañca vijitaṃ balaṃ;
Rajjaṅgānīti sattete, siyuṃ pakatiyo pica.
Pabhāvu’ssāha, mantānaṃ, vasā tisso hi sattiyo;
Pabhāvo daṇḍajo tejo,
Patāpo tu ca kosajo.
Manto ca mantanaṃ so tu, catukkaṇṇo dvigocaro;
Tigocaro tu chakkaṇṇo, rahassaṃ guyha muccate.
Tīsu vivitta vijana, channā, raho raho byayaṃ;
Vissāso tu ca vissambho,
Yuttaṃ tvo’pāyikaṃ tisu.
Ovādo cānusiṭṭhitthī, pumavajje nusāsanaṃ;
Āṇā ca sāsanaṃ ñeyyaṃ, uddānaṃ tu ca bandhanaṃ.
Āgu vutta maparādho, karo tu bali muccate;
Puṇṇapatto tuṭṭhidāyo, upadā tu ca pābhataṃ.
Tatho’pāyana mukkoco, paṇṇākāro paheṇakaṃ;
Suṅkaṃ tvanitthī gumbādi, deyye thā’yo dhanāgamo.
Ātapattaṃ tathā chattaṃ, raññaṃ tu hemamāsanaṃ;
Sīhāsanaṃ atho vāḷa, bījanītthī ca cāmaraṃ.
Khaggo ca chatta muṇhīsaṃ, pādukā vālabījanī;
Ime kakudhabhaṇḍāni, bhavanti pañca rājunaṃ.
Bhaddakumbho puṇṇakumbho, bhiṅkāro jaladāyako;
Hatthi,ssa,ratha,pattī tu, senā hi caturaṅginī.
Kuñjaro vāraṇo hatthī, mātaṅgo dvirado gajo;
Nāgo dvipo ibho dantī,
Yūthajeṭṭho tu yūthapo.
Kāḷāvaka gaṅgeyyā, paṇḍara tambā ca piṅgalo gandho;
Maṅgala hemo’posatha,
Chaddantā gajakulāni etāni.
Kalabho ceva bhiṅkotha, pabhinno matta gajjitā;
Hatthighaṭā tu gajatā, hatthīnī tu kareṇukā.
Kumbho hatthisiropiṇḍā, kaṇṇamūlaṃ tu cūlikā;
Āsanaṃ khandhadesamhi, pucchamūlaṃ tu mecako.
Ālāna māḷhako thambho, nitthītu nigaḷo’nduko;
Saṅkhalaṃ tīsvatho gaṇḍo,
Kaṭo dānaṃ tu so mado.
Soṇḍo tu dvīsu hattho tha,
Karaggaṃ pokkharaṃ bhave;
Majjhamhi bandhanaṃ kacchā, kappano tu kuthādayo.
Opavayho rājavayho, sajjito tu ca kappito;
Tomaro nitthiyaṃ pāde, siyā vijjhanakaṇṭako.
Tuttaṃ tu kaṇṇamūlamhi, matthakamhi tu aṅkuso;
Hatthāroho hatthimeṇḍo,
Hatthipo hatthigopako.
Gāmaṇīyo tu mātaṅga, hayādyācariyo bhave;
Hayo turaṅgo turago,
Vāho asso ca sindhavo.
Bhedo assataro tassā,
Jāniyo tu kulīnako;
Sukhavāhī vinīto tha,
Kisoro hayapotako.
Ghoṭako tu khaḷuṅko tha, javano ca javādhiko;
Mukhādhānaṃ khalīno vā, kasā tva ssābhitāḷinī.
Kusā tu nāsarajjumhi, vaḷavā’ssā khuro saphaṃ;
Puccha manitthī naṅguṭṭhaṃ, vālahattho ca vāladhi.
Sandano ca ratho phussa, ratho tu naraṇāya so;
Cammāvuto ca veyaggho,
Deppo byagghassa dīpino.
Sivikā yāpyayānañcā, nitthī tu sakaṭo pya’naṃ ;
Cakkaṃ rathaṅga mākhyātaṃ, tassanto nemi nāriyaṃ.
Tammajjhe piṇḍikā nābhi, kubbaro tu yugandharo;
Akkhaggakīle āṇītthī, varutho rathagutya’tha.
Dhuro mukhe rathassaṅgā, tva kkho pakkharaādayo;
Yānañca vāhanaṃ yoggaṃ, sabbahatthyādivāhane.
Rathacārī tu sūto ca, pājitā ceva sārathī;
Rathāroho ca rathiko,
Rathī yodho tu yo bhaṭo.
Padāti pattī tu pume, padago padiko mato;
Sannāho kaṅkaṭo vammaṃ, kavaco vā uracchado.
Jālikā tha ca sannaddho, sajjo ca vammiko bhave;
Āmukko paṭimukko tha, purecārī purecaro.
Pubbaṅgamo puregāmī, mandagāmī tu mantharo;
Javano turito vegī, jetabbaṃ jeyya muccate.
Sūra vīrā tu vikkanto, sahāyo nucaro samā;
Sannaddhappabhutī tīsu, pātheyyaṃ tu ca sambalaṃ.
Vāhinī dhajinī senā, camū cakkaṃ balaṃ tathā;
Anīko vā tha vinyāso,
Byūho senāya kathyate.
Hatthī dvādasaposo,ti,
Puriso turago, ratho;
Catuposoti etena, lakkhaṇenā dhamantato.
Hatthānīkaṃ hayānīkaṃ, rathānīkaṃ tayo tayo;
Gajādayo sasatthā tu, pattānīkaṃ catujjanā.
Saṭṭhivaṃsakalāpesu, paccekaṃ saṭṭhidaṇḍisu;
Dhūlīkatesu senāya, yantiyā kkhobhanī tthiyaṃ.
Sampatti sampadā lakkhī, sirī vipatti āpadā;
Athā vudhañca heti’tthī, satthaṃ paharaṇaṃ bhave.
Muttāmutta mamuttañca, pāṇito muttameva ca;
Yantamuttanti sakalaṃ, āyudhaṃ taṃ catubbidhaṃ.
Muttāmuttañca yaṭṭhyādi, amuttaṃ churikādikaṃ;
Pāṇimuttaṃ tu satyādi, yantamuttaṃ sarādikaṃ.
Issāso dhanu kodaṇḍaṃ, cāpo nitthī sarāsanaṃ;
Atho guṇo jiyā jyā tha,
Saro patti ca sāyako.
Vāṇo kaṇḍa musu dvīsu, khurappo tejanā’sanaṃ;
Tūṇītthiyaṃ kalāpo ca, tūṇo tūṇīra vāṇadhi.
Pakkho tu vājo diddho tu, visappito saro bhave;
Lakkhaṃ vejjhaṃ sarabyañca, sarābhyāso tu’pāsanaṃ.
Maṇḍalaggo tu nettiṃso, asi khaggo ca sāyako;
Kositthī tabbidhāne tho, tharu khaggādimuṭṭhiyaṃ.
Kheṭakaṃ phalakaṃ cammaṃ, illī tu karapālikā;
Churikā satya’siputtī, laguḷo tu ca muggaro.
Sallo nitthi saṅku pume, vāsī tu tacchanītthiyaṃ;
Kuṭhārī tthīpharasuso, ṭaṅko pāsāṇadāraṇo.
Kaṇayo bhindivāḷo ca, cakkaṃ kunto gadā tathā;
Satyā’dī satthabhedā tha,
Koṇo’sso koṭi nāriyaṃ.
Niyyānaṃ gamanaṃ yātrā, paṭṭhānañca gamo gati;
Cuṇṇo paṃsu rajo ceva, dhūlī’tthī reṇu ca dvisu.
Māgadho madhuko vutto, vandī tu thutipāṭhako;
Vetāḷiko bodhakaro,
Cakkiko tu ca ghaṇṭiko.
Ketu dhajo paṭākā ca, kadalī ketanaṃ pyatha;
Yo’haṃkāro’ññamaññassa, sā’ hamahamikā bhave.
Balaṃ thāmo sahaṃ satti, vikkamo tvatisūratā;
Raṇe jitassa yaṃ pānaṃ, jayapānanti taṃ mataṃ.
Saṅgāmo sampahāro cā, nitthiyaṃ samaraṃ raṇaṃ;
Ājitthī āhavo yuddha, māyodhanañca saṃyugaṃ.
Bhaṇḍanaṃ tu vivādo ca, viggaho kalaha medhagā;
Mucchā moho tha pasayho,
Balakkāro haṭho bhave.
Uppādo bhūtavikati, yā subhāsubhasūcikā;
Īti tvitthī ajaññañca, upasaggo upaddavo.
Nibbuddhaṃ mallayuddhamhi, jayo tu vijayo bhave;
Parājayo raṇe bhaṅgo, palāyana mapakkamo.
Māraṇaṃ hananaṃ ghāto, nāsanañca nisūdanaṃ;
Hiṃsanaṃ saraṇaṃ hiṃsā, vadho sasana ghātanaṃ.
Maraṇaṃ kālakiriyā, palayo maccu accayo;
Nidhano nitthiyaṃ nāso, kālo’nto cavanaṃ bhave.
Tīsu peto pareto ca,
Mato tha citako cito;
Āḷahanaṃ susānañcā, nitthiyaṃ kuṇapo chavo.
Kabandho nitthiyaṃ deho, sirosuñño sahakriyo;
Atha sivathikā vuttā, susānasmiñhi āmake.
Vandītthiyaṃ karamaro, pāṇo tva’su pakāsito;
Kārā tu bandhanāgāraṃ, kāraṇā tu ca yātanā.
Iti khattiyavaggo.
Brahmabandhu dvijo vippo, brahmā bhovādī brāhmaṇo;
Sottiyo chandaso so tha,
Sissa’ ntevāsino pume.
Brahmacārī gahaṭṭho ca, vanappattho ca bhikkhuti;
Bhavanti cattāro ete, assamā punnapuṃsake.
Carantā saha sīlādī, sabrahmacārino mithu;
Upajjhāyo upajjhā thā, cariyo nissayadādiko .
Upanīyā thavā pubbaṃ, veda majjhāpaye dvijo;
Yo saṅgaṃ sarahassañcā, cariyo brāhmaṇesu so.
Pārampariya metihyaṃ, upadeso tathe’tihā;
Yāgo tu katu yañño tha, vedītthī bhū parikkhatā.
Assamedho ca purisa, medho ceva niraggaḷo;
Sammāpāso vājapeyya, miti yāgā mahā ime.
Itvijo yājako cātha,
Sabhyo sāmājiko pyatha;
Parisā sabhā samajjā ca, tathā samiti saṃsado.
Catasso parisā bhikkhu, bhikkhunī ca upāsakā;
Upāsikāyoti imā, thavā ṭṭha parisā siyuṃ.
Tāvatiṃsa,dvija,kkhatta,māra,ggahapatissa ca;
Samaṇānaṃ vasā cātu, mahārājika, brahmunaṃ.
Gāyattippamukhaṃ chandaṃ, catuvīsa’kkharaṃ tu yaṃ;
Vedāna mādibhūtaṃ sā, sāvittī tipadaṃ siyā.
Habyapāke caru mato, sujā tu homadabbiyaṃ;
Paramannaṃ tu pāyāso, habyaṃ tu havi kathyate.
Yūpo thūṇāyaṃ nimmantya, dārumhi tva’raṇī dvisu;
Gāhappaccā’havanīyo, dakkhiṇaggi tayo’ ggayo.
Cāgo vissajjanaṃ dānaṃ, vossaggo cāpadesanaṃ;
Vissāṇanaṃ vitaraṇaṃ, vihāyitā pavajjanaṃ.
Pañca mahāpariccāgo, vutto seṭṭha, dhanassa ca;
Vasena putta dārānaṃ, rajjassa’ ṅgāna meva ca.
Annaṃ pānaṃ gharaṃ vatthaṃ, yānaṃ mālā vilepanaṃ;
Gandho seyyā padīpeyyaṃ, dānavatthū siyuṃ dasa.
Matatthaṃ tadahe dānaṃ, tīsveta muddhadehikaṃ;
Pitudānaṃ tu nivāpo, saddhaṃ tu taṃva sātthato.
Pume atithi āgantu, pāhunā vesikā pyatha;
Aññattha gantu micchanto, gamiko thā ggha magghiyaṃ.
Pajjaṃ pādodakādo tha, sattā’gantvādayo tisu;
Apacitya’ccanā pūjā, pahāro bali mānanā.
Namassā tu namakkāro, vandanā cābhivādanaṃ;
Patthanā paṇidhānañca, purise paṇidhīrito.
Ajjhesanā tu sakkāra, pubbaṅgamaniyojanaṃ;
Pariyesanā nvesanā, pariyeṭṭhi gavesanā;
Upāsanaṃ tu sussūsā, sā pāricariyā bhave.
Mona mabhāsanaṃ tuṇhī, bhāvo tha paṭipāṭi sā;
Anukkamo pariyāyo, anupubbya’pume kamo.
Tapo ca saṃyamo sīlaṃ, niyamo tu vatañca vā;
Vītikkamo’ jjhacāro tha, viveko puthugattatā.
Khuddānukhuddakaṃ ābhi, samācārika muccate;
Ādibrahmacariyaṃ tu, tadaññaṃ sīla mīritaṃ.
Yo pāpehi upāvatto, vāso saddhiṃ guṇehi so;
Upavāsoti viññeyyo, sabbabhogavivajjito.
Tapassī bhikkhu samaṇo, pabbajito tapodhano;
Vācaṃyamo tu muni ca, tāpaso tu isī rito.
Yesaṃyatindriyagaṇā, yatayo vasino ca te;
Sāriputto’patisso tu, dhammasenāpatī rito.
Kolito moggallāno tha,
Ariyo dhigato siyā;
Sotāpannādikā sekhā, nariyo tu puthujjano.
Aññā tu arahattañca, thūpo tu cetiyaṃ bhave;
Dhammabhaṇḍāgāriko ca, ānando dve samā tha ca.
Visākhā migāramātā, sudatto’ nāthapiṇḍiko;
Bhikkhupi sāmaṇero ca, sikkhamānā ca bhikkhunī;
Sāmaṇerīti kathitā, pañcete sahadhammikā.
Patto ticīvaraṃ kāya, bandhanaṃ vāsi sūci ca;
Parissāvana miccete, parikkhārā’ṭṭha bhāsitā.
Sāmaṇero ca samaṇu, ddeso cātha digambaro;
Aceḷako nigaṇṭho ca, jaṭilo tu jaṭādharo.
Kuṭīsakādikā catu, ttiṃsa dvāsaṭṭhi diṭṭhiyo;
Iti channavuti ete, pāsaṇḍā sampakāsitā.
Pavitto payato pūto, cammaṃ tu ajinaṃ pyatha;
Dantapoṇo dantakaṭṭhaṃ, vakkalo vā tirīṭakaṃ.
Patto pātitthiyaṃnitthī, kamaṇḍalu tu kuṇḍikā;
Athālambaṇadaṇḍasmiṃ, kattarayaṭṭhi nāriyaṃ.
Yaṃ dehasādhanāpekkhaṃ, niccaṃ kammamayaṃ yamo;
Āgantusādhanaṃ kammaṃ, aniccaṃ niyamo bhave.
Iti brāhmaṇavaggo.
Vesso ca vesiyāno tha, jīvanaṃ vutti jīvikā;
Ājīvo vattanaṃ cātha, kasikammaṃ kasitthiyaṃ.
Vāṇijjañca vaṇijjā tha, gorakkhā pasupālanaṃ;
Vessassa vuttiyo tisso, gahaṭṭhā’gārikā gihi.
Khettājīvo kassako tha, khettaṃ kedāra muccate;
Leḍḍu’tto mattikākhaṇḍo, khaṇitti’tthya’vadāraṇaṃ.
Dāttaṃ lavitta masitaṃ , patodo tutta pājanaṃ;
Yottaṃ tu rajju rasmitthī, phālo tu kasako bhave.
Naṅgalañca halaṃ sīro, īsā naṅgaladaṇḍako;
Sammā tu yugakīlasmiṃ, sītā tu halapaddhati.
Muggādike paraṇṇañca, pubbaṇṇaṃ sāliādike;
Sāli vīhi ca kudrūso, godhumo varako yavo;
Kaṅgūti satta dhaññāni, nīvārādī tu tabbhidā.
Caṇako ca kaḷāyo tha,
Siddhattho sāsapo bhave.
Atha kaṅgu piyaṅgu’tthī, ummā tu atasī bhave;
Kiṭṭhañca sassaṃ dhaññañca , vīhi thambakarī rito.
Kaṇḍo tu nāḷa matha so, palālaṃ nitthi nipphalo;
Bhusaṃ kaliṅgaro cātha, thuso dhaññattace tha ca.
Setaṭṭikā sassarogo,
Kaṇo tu kuṇḍako bhave;
Khalo ca dhaññakaraṇaṃ, thambo gumbo tiṇādinaṃ.
Ayoggo musalo nitthī, kullo suppa manitthiyaṃ;
Atho’ddhanañca culli’tthī, kilañjo tu kaṭo bhave.
Kumbhī’tthī piṭharo kuṇḍaṃ, khaḷopyu’kkhali thālyu’khā;
Kolambo cātha maṇikaṃ, bhāṇako ca arañjaro.
Ghaṭo dvīsu kuṭo nitthī, kumbho kalasa, vārakā;
Kaṃso bhuñjanapatto thā, mattaṃ patto ca bhājanaṃ.
Aṇḍupakaṃ cumbaṭakaṃ, sarāvo tu ca mallako;
Pume kaṭacchudabbi’tthī, kusūlo koṭṭha muccate.
Sāko anitthiyaṃ ḍāko, siṅgīveraṃtu addakaṃ;
Mahosadhaṃ tu taṃ sukkhaṃ, maricaṃ tu ca kolakaṃ.
Sovīraṃ kañjiyaṃ vuttaṃ, āranāḷaṃ thusodakaṃ;
Dhaññambilaṃ biḷaṅgo tha, lavaṇaṃ loṇa muccate.
Sāmuddaṃ sindhavo nitthī, kāḷaloṇaṃ tu ubbhidaṃ;
Biḷakaṃ ceti pañcete, pabhedā lavaṇassa hi.
Guḷo ca phāṇitaṃ khaṇḍo, macchaṇḍī sakkharā iti;
Ime ucchuvikārā tha, guḷasmiṃ visakaṇṭakaṃ.
Lājā siyā’kkhataṃ cātha, dhānā bhaṭṭhayave bhave;
Abaddhasattu mantho ca, pūpā’ pūpā tu piṭṭhako.
Bhattakāro sūpakāro, sūdo āḷāriko tathā;
Odaniko ca rasako, sūpo tu byañjanaṃ bhave.
Odano vā kuraṃ bhattaṃ, bhikkhā cā’nna mathā sanaṃ;
Āhāro bhojanaṃ ghāso,
Taralaṃ yāgu nāriyaṃ.
Khajjaṃ tu bhojja leyyāni, peyyanti catudhā’sanaṃ;
Nissāvo ca tathā’cāmo,
Ālopo kabaḷo bhave.
Maṇḍo nitthīrasaggasmiṃ, vighāso bhuttasesake;
Vighāsādo ca damako, pipāsā tu ca tassanaṃ.
Khuddā jighacchā, maṃsassa, paṭicchādaniyaṃ raso;
Udreko ceva uggāro, sohiccaṃ titti tappanaṃ.
Kāmaṃ tviṭṭhaṃ nikāmañca, pariyattaṃ yathacchitaṃ;
Kayavikkayiko sattha,vāhā’ paṇika vāṇijā.
Vikkayiko tu vikketā,
Kayiko tu ca kāyiko;
Uttamaṇṇo ca dhaniko, dhamaṇṇo tu iṇāyiko.
Uddhāro tu iṇaṃ vuttaṃ, mūlaṃ tu pābhataṃ bhave;
Saccāpanaṃ saccaṃkāro, vikkeyyaṃ paṇiyyaṃ tisu.
Paṭidānaṃ parivatto, nyāso tū’panidhī rito;
Aṭṭhārasantā saṅkhyeyye, saṅkhyā ekādayo tisu;
Saṅkhyāne tu ca saṅkhyeyye, ekatte vīsatādayo;
Vaggabhede bahuttepi, tā ānavuti nāriyaṃ.
Sataṃ sahassaṃ niyutaṃ , lakkhaṃ koṭi pakoṭiyo;
Koṭipakoṭi nahutaṃ, tathā ninnahutampi ca.
Akkhobhanītthiyaṃ bindu, abbudañca nirabbudaṃ;
Ahahaṃ ababaṃ cevā, ṭaṭaṃ sogandhi kuppalaṃ.
Kumudaṃ puṇḍarīkañca, padumaṃ kathānampi ca;
Mahākathānā’saṅkhyeyyā, ni’ccetāsu satādi ca.
Koṭyādikaṃ dasaguṇaṃ, satalakkhaguṇaṃ kamā;
Catuttho’ḍḍhena aḍḍhuḍḍho,
Tatiyo ḍḍhatiyo tathā.
Aḍḍhateyyo diyaḍḍho tu,
Divaḍḍho dutiyo bhave;
Tulā, pattha, ṅguli, vasā, tidhā māna matho siyā.
Cattāro vihayo guñjā,
Dve guñjā māsako bhave;
Dve akkhā māsakā pañca, kkhānaṃ dharaṇamaṭṭhakaṃ.
Suvaṇṇo pañcadharaṇaṃ, nikkhaṃ tvanitthi pañca te;
Pādo bhāge catutthe tha, dharaṇāni palaṃ dasa.
Tulā palasataṃ cātha, bhāro vīsati tā tulā;
Atho kahāpaṇo nitthī, kathyate karisāpaṇo.
Kuḍuvo pasato eko,
Pattho te caturo siyuṃ;
Āḷhako caturo patthā, doṇaṃ vācaturā’ḷhakaṃ.
Mānikā caturo doṇā, khārītthī catumānikā;
Khāriyo vīsa vāho tha,
Siyā kumbho dasambaṇaṃ.
Āḷhako nitthiyaṃ tumbho, patthotu nāḷi nāriyaṃ;
Vāho tu sakaṭo cekā,
Dasa doṇā tu ambaṇaṃ.
Paṭivīso ca koṭṭhāso,
Aṃso bhāgo dhanaṃ tu so;
Dabbaṃ vittaṃ sāpateyyaṃ, vasva’ttho vibhavo bhave.
Koso hiraññañca katā, kataṃ kañcana, rūpiyaṃ;
Kuppaṃ tadaññaṃ tambādi, rūpiyaṃ dvaya māhataṃ.
Suvaṇṇaṃ kanakaṃ jāta, rūpaṃ soṇṇañca kañcanaṃ;
Satthuvaṇṇo harī kambu, cāru hemañca hāṭakaṃ.
Tapaniyaṃ hiraññaṃ ta, bbhedā cāmīkarampi ca;
Sātakumbhaṃ tathā jambu, nadaṃ siṅgī ca nāriyaṃ.
Rūpiyaṃ rajataṃ sajjhu, rūpī sajjhaṃ atho vasu;
Ratanañca maṇi dvīsu, puppharāgādī tabbhidā.
Suvaṇṇaṃ rajataṃ muttā, maṇi veḷuriyāni ca;
Vajirañca pavāḷanti, sattā’hu ratanāni’ me.
Lohitaṅko ca paduma, rāgo rattamaṇi pyatha;
Vaṃsavaṇṇo veḷuriyaṃ, pavāḷaṃ vā ca viddumo.
Masāragallaṃ kabaramaṇi, atha muttā ca muttikaṃ;
Rīti tthī ārakūṭo vā, amalaṃ tva’bbhakaṃ bhave.
Loho nitthī ayo kāḷā,
Yasañca pārado raso;
Kāḷatipu tu sīsañca, haritālaṃ tu pītanaṃ.
Cinapiṭṭhañca sindūraṃ, atha tūlo tathā picu;
Khuddajaṃ tu madhu khuddaṃ, madhucchiṭṭhaṃ tu sitthakaṃ.
Gopālo gopa gosaṅkhyā,
Gomā tu gomiko pyatha;
Usabho balībaddho ca, goṇo govasabho vuso.
Vuddho jaraggavo so tha, dammo vacchataro samā;
Dhuravāhī tu dhorayho, govindo dhikato gavaṃ.
Vaho ca khandhadeso tha, kakudho kaku vuccate;
Atho visāṇaṃ siṅgañca, rattagāvī tu rohiṇī.
Gāvī ca siṅginī go ca, vañjhā tu kathyate vasā;
Navappasūtikā dhenu, vacchakāmā tu vacchalā.
Gaggarī manthanītthī dve, sandānaṃ dāmamuccate;
Gomiḷho gomayo nitthī, atho sappi ghataṃ bhave.
Navuddhaṭaṃ tu nonītaṃ, damimaṇḍaṃ tu matthu ca,
Khīraṃ duddhaṃ payo thaññaṃ, takkaṃ tu mathitaṃ pyatha.
Khīraṃ dadhi ghataṃ takkaṃ, nonītaṃ pañca gorasā;
Urabbho meṇḍa mesā ca, uraṇo avi eḷako.
Vasso tvajo chagalako,
Oṭṭho tu karabho bhave;
Gadrabho tu kharo vutto, uraṇī tu ajī ajā.
Iti vessavaggo.
Suddo’ntavaṇṇo vasalo, saṃkiṇṇā māgadhādayo;
Māgadho suddakhattājo, uggo suddāya khattajo.
Dvijākhattiyajo sūto, kārutu sippikopume;
Saṅghātotu sajātīnaṃ, tesaṃ seṇī dvisuccate.
Tacchako tantavāyo ca, rajako ca nahāpito;
Pañcamo cammakāroti, kāravo pañcime siyuṃ.
Tacchako vaḍḍhakī mato, palagaṇḍo thapatyapi;
Rathakāro tha suvaṇṇa, kāro nāḷindhamo bhave.
Tantavāyo pesakāro,
Mālākāro tu māliko;
Kumbhakāro kulālo tha,
Tunnavāyo ca sūciko.
Cammakāro rathakāro, kappako tu nahāpito;
Raṅgājīvo cittakāro, pukkuso pupphachaḍḍako.
Veno vilīvakāro ca, naḷakāro samā tayo;
Cundakāro bhamakāro,
Kammāro lohakārako.
Ninnejako ca rajako, nettiko udahārako;
Vīṇāvādī veṇiko tha, usukāro’ suvaḍḍhakī.
Veṇudhamo veṇaviko,
Pāṇivādo tu pāṇigho ;
Pūpiyo pūpapaṇiyo, soṇḍiko majjavikkayī.
Māyā tu sambarī māyā, kāro tu indajāliko;
Orabbhikā sūkarikā, māgavikā te ca sākuṇikā;
Hantvā jīvante’ḷaka, sūkara, miga, pakkhino kamato.
Vāguriko jāliko tha,
Bhāravāho tu bhāriko;
Vetaniko tu bhatako, kammakaro tha kiṃ karo;
Dāso ca ceṭako pesso, bhacco ca paricāriko.
Antojāto dhanakkīto, dāsabyo’pagato sayaṃ;
Dāsā karamarānīto, ccevaṃ te catudhā siyuṃ.
Adāso tu bhujisso tha,
Nīco jammo nihīnako;
Nikkosajjo akilāsu,
Mando tu alaso pyatha.
Sapāko ceva caṇḍālo, mātaṅgo sapaco bhave;
Tabbhedā milakkhajātī, kirāta, savarādayo.
Nesādo luddako byādho,
Migavo tu migabyadho;
Sārameyyo ca sunakho, suno soṇo ca kukkuro.
Svāno suvāno sāḷūro,
Sūno sāno ca sā pume;
Ummattādita māpanno, aḷakkoti suno mato.
Sābandhanaṃ tu gaddūlo, dīpako tu ca cetako;
Bandhanaṃ gaṇṭhi pāso tha, vāgurā migabandhanī.
Thiyaṃ kuveṇī kumīnaṃ, ānayo jāla muccate;
Āghātanaṃ vadhaṭṭhānaṃ, sūnā tu adhikoṭṭanaṃ.
Takkaro mosako coro,
Thene’kāgāriko samā;
Theyyañca corikā moso,
Vemo vāyanadaṇḍako.
Suttaṃ tantu pume tantaṃ, potthaṃ lepyādikammani;
Pañcālikā potthalikā, vatthadantādinimmitā.
Ugghāṭanaṃ ghaṭīyantaṃ, kūpambubbāhanaṃ bhave;
Mañjūsā peḷā piṭako, tvitthiyaṃ pacchi peṭako.
Byābhaṅgī tvitthiyaṃ kājo, sikkā tvatrā’valambanaṃ;
Upāhano vā pādu’tthī, tabbhedā pādukā pyatha.
Varattā vaddhikā naddhi, bhastā cammapasibbakaṃ;
Soṇṇādyāvattanī mūsā,
Tha kūṭaṃ vā ayoghano.
Kammārabhaṇḍā saṇḍāso, muṭṭhyā’dhikaraṇītthīyaṃ;
Tabbhastā gaggarī nārī, sattaṃ tu pipphalaṃ bhave.
Sāṇo tu nikaso vutto,
Ārā tu sūcivijjhanaṃ;
Kharo ca kakaco nitthī, sippaṃ kammaṃ kalādikaṃ.
Paṭimā paṭibimbañca, bimbo paṭinidhīrito;
Tīsu samo paṭibhāgo, sannikāso sarikkhako.
Samāno sadiso tulyo,
Saṅkāso sannibho nibho;
Opamma mupamānaṃ cu, pamā bhati tu nāriyaṃ.
Nibbeso vetanaṃ mūlyaṃ, jūtaṃ tvanitthi ketavaṃ;
Dhutto’kkhadhutto kitavo, jūtakāra, kkhadevino.
Pāṭibhogotu paṭibhū, akkho tu pāsako bhave;
Pumevā’ ṭṭhapadaṃ sāri, phalake tha paṇo, bbhuto.
Kiṇṇaṃ tu madirābīje, madhu madhvāsave mataṃ;
Madirā vāruṇī majjaṃ, surā bhavo tu merayaṃ.
Sarako casako nitthī, āpānaṃ pānamaṇḍalaṃ;
Ye’tra bhūrippayogattā, yogikekasmi mīritā;
Liṅgantarepi te ñeyyā, taddhammattā’ññavuttiyanti.
Iti suddavaggo.
Catubbaṇṇavaggo niṭṭhito.