Skip to content
Tipiṭaka

6. Araññādivagga

Pabbato giri selo’ddi, nagā’cala, siluccayā;

Sikharī bhūdharotha bbha, pāsāṇā’smo’palo silā.

Gijjhakūṭo ca vebhāro, vepullo’sigilī nagā;

Viñjho paṇḍava vaṅkādī, pubbaselo tu co’dayo;

Mandaro paraselo’ttho, himavā tu himācalo.

Gandhamādana kelāsa, cittakūṭa sudassanā;

Kālakūṭo tikūṭā’ssa, pattho tu sānu nitthiyaṃ.

Kūṭo vā sikharaṃ siṅgaṃ, papāto tu taṭo bhave;

CST 0.0051

Nitambo kaṭako nitthī, nijjharo pasavo’mbuno.

Darī’tthī kandaro dvīsu, leṇaṃ tu gabbharaṃ guhā;

Silāpokkharaṇī soṇḍī, kuñjaṃ nikuñja mitthi na.

Uddha madhiccakā sela, ssāsannā bhūmyu paccakā;

Pādo tu’pantaselo tha,

Dhātu’tto gerikādiko.

Iti selavaggo.

Migindo kesarī sīho, taraccho tu migādano;

Byaggho tu puṇḍarīko tha, saddūlo dīpinī’rito.

Accho ikko ca isso tu,

Kāḷasīho iso pyatha;

Rohiso rohito cātha,

Gokaṇṇo gaṇi kaṇṭakā.

Khagga khaggavisāṇā tu, palāsādo ca gaṇḍako;

Byagghādike vāḷamigo, sāpado tha plavaṅgamo.

Makkaṭo vānaro sākhā, migo kapi valīmukho;

Palavaṅgo, kaṇhatuṇḍo,

Gonaṅgulo ti so mato.

Siṅgālo jambuko kotthu, bheravo ca sivā pyatha;

Biḷāro babbu mañjāro, koko tu ca vako bhave.

Mahiṃso ca lulāyo tha,

Gavajo gavayo samā;

Sallo tu sallako thā’ssa,

Lomamhi salalaṃ salaṃ.

Hariṇo miga sāraṅgā, mago ajinayoni ca;

Sūkaro tu varoho tha,

Pelako ca saso bhave.

Eṇeyyo eṇīmigo ca, pampaṭako tu pampako;

CST 0.0052

Vātamigo tu calanī, mūsiko tvā’khu unduro.

Camaro pasado ceva, kuruṅgo migamātukā;

Ruru raṅku ca nīko ca, sarabhādī migantarā.

Piyako camūru kadalī, migādī cammayonayo;

Migā tu pasavo sīhā, dayo sabbacatuppadā.

Lūtā tu lūtikā uṇṇa, nābhi makkaṭako siyā;

Vicchiko tvā’ḷi kathito, sarabū gharagoḷikā.

Godhā kuṇḍo pyatho kaṇṇa, jalūkā satapadyatha;

Kalandako kāḷakā tha, nakulo maṅguso bhave.

Kakaṇṭako ca saraṭo, kīṭo tu puḷavo kimi;

Pāṇako cāpyatho uccā,

Liṅgo lomasapāṇako.

Vihaṅgo vihago pakkhī, vihaṅgama khaga’ṇḍajā;

Sakuṇo ca sakunto vi, pataṅgo sakuṇī dvijo.

Vakkaṅgo pattayāno ca, patanto nīḷajo bhave;

Tabbhedā vaṭṭakā jīva, ñjīvo cakora tittirā.

Sāḷikā karavīko ca, ravihaṃso kukutthako;

Kāraṇḍavo ca pilavo , pokkharasātakā’dayo.

Patattaṃ pekhuṇaṃ pattaṃ, pakkho piñchaṃ chado garu;

Aṇḍaṃ tu pakkhibīje tha, nīḷo nitthī kulāvakaṃ.

Supaṇṇamātā vinatā, mithunaṃ thīpumadvayaṃ;

Yugaṃ tu yugalaṃ dvandaṃ, yamakaṃ yamalaṃ yamaṃ.

Samūho gaṇa saṅghātā, samudāyo ca sañcayo;

Sandoho nivaho ogho, visaro nikaro cayo.

Kāyo khandho samudayo, ghaṭā samiti saṃhati;

Rāsi puñjo samavāyo, pūgo jātaṃ kadambakaṃ.

Byūho vitāna gumbā ca, kalāpo jāla maṇḍalaṃ;

CST 0.0053

Samānānaṃ gaṇo vaggo,

Saṅgho sattho tu jantunaṃ.

Sajātikānaṃ tu kulaṃ, nikāyo tu sadhamminaṃ;

Yūtho nitthī sajātiya, tiracchānānamuccate.

Supaṇṇo venateyyo ca, garuḷo vihagādhipo;

Parapuṭṭho parabhato, kuṇālo kokilo piko.

Moro mayūro varahī, nīlagīva sikhaṇḍino;

Kalāpī ca sikhī kekī, cūḷā tu ca sikhā bhave.

Sikhaṇḍo varahañceva, kalāpo piñcha mapyatha;

Candako mecako cātha, chappado ca madhubbato.

Madhulīho madhukaro, madhupo bhamaro ali;

Pārāvato kapoto ca, kakuṭo ca pārevato.

Gijjho gaddhotha kulalo, seno byagghīnaso pyatha;

Tabbhedā sakuṇagghi’tthī, āṭo dabbimukhadvijo.

Uhuṅkāro ulūko ca, kosiyo vāyasāri ca;

Kāko tva’riṭṭho dhaṅko ca, balipuṭṭho ca vāyaso.

Kākolo vanakāko tha,

Lāpo laṭukikā pyatha;

Vāraṇo hatthiliṅgo ca, hatthisoṇḍavihaṅgamo.

Ukkuso kuraro kola,ṭṭhipakkhimhi ca kukkuho;

Suvo tu kīro ca suko, tambacūḷo tu kukkuṭo.

Vanakukkuṭo ca nijjivho, atha koñcā ca kuntanī;

Cakkavāko tu cakkavho, sāraṅgotu ca cātako.

Tuliyo pakkhibiḷālo,

Satapatto tu sāraso;

Bako tu sukkakākotha,

Balākā visakaṇṭhikā.

Lohapiṭṭho tathā kaṅko, khañjarīṭo tu khañjano;

Kalaviṅko tu cāṭako, dindibho tu kikī bhave.

Kādambo kāḷahaṃsotha, sakunto bhāsapakkhini;

CST 0.0054

Dhūmyāṭo tu kaliṅgotha,

Dātyūho kāḷakaṇṭhako.

Khuddādī makkhikābhedā, ḍaṃso piṅgalamakkhikā;

Āsāṭikā makkhikāṇḍaṃ, pataṅgo salabho bhave.

Sūcimukho ca makaso, cīrī tu jhallikā tha ca;

Jatukā jinapattā tha, haṃso setacchado bhave.

Te rājahaṃsā rattehi, pādatuṇḍehi bhāsitā;

Mallikā’khyā dhataraṭṭhā, malīnehya’sitehi ca.

648.Tiraccho tu tiracchāno, tiracchānagato siyāti.

Iti araññādivaggo.