Tipiṭaka
Text

3. Sāmaññakaṇḍa

4. Abyayavagga

Abyayaṃ vuccate dāni, cirassaṃ tu ciraṃ tathā;

Cirena cirarattāya, saha saddhiṃ samaṃ amā.

Punappunaṃ abhiṇhañcā, sakiṃ cā’bhikkhaṇaṃ muhuṃ;

CST 0.0093

Vajjane tu vinā nānā, antarena rite puthu.

Balavaṃ suṭṭhu cā’tīvā, tisaye kimuta sva’ti;

Aho tu kiṃ kimū’ dāhu, vikappe kimuto’da ca.

Avhāne bho are ambho,

Hambho re je’ṅga āvuso;

He hare tha kathaṃ kiṃsu, nanu kacci nu kiṃ samā.

Adhune’tarahī’dāni, sampati aññadatthu tu;

Tagghe’ kaṃse sasakkañcā, ddhā kāmaṃ jātu ve have.

Yāvatā tāvatā yāva, tāva kittāvatā tathā;

Ettāvatā ca kīve’ti, paricchedatthavācakā.

Yathā tathā yatheve’vaṃ, yathānāma yathāhi ca;

Seyyathāpye’vamevaṃ, vā, tatheva ca yathāpi ca.

Evampi ca seyyathāpi, nāma yatharivā’pi ca;

Paṭibhāgatthe yathāca, viya tatharivā’pi ca.

Saṃ sāmañca sayaṃ cātha, āma sāhu lahū’pi ca;

Opāyikaṃ patirūpaṃ, sādhve’vaṃ sampaṭicchane.

Yaṃ taṃ yato tato yena,

Tene’ti kāraṇe siyuṃ;

Asākalye tu cana ci, nipphale tu mudhā bhave.

Kadāci jātu tulyā’tha, sabbato ca samantato;

Parito ca samantāpi, atha micchā musā bhave.

Nisedhe na anomā’laṃ, nahi cetu sace yadi;

Anukulye tu saddhañca,

Nattaṃ doso divā tva’he.

Īsaṃ kiñci manaṃ appe, sahasā tu atakkite;

Pure ggato tu purato, peccā’mutrabhavantare.

Aho hī vimhaye tuṇhī,

CST 0.0094

Tu mone thā’vi pātu ca;

Taṅkhaṇe sajju sapadi, balakkāre pasayha ca.

Sudaṃ kho assu yagghe ve,hā’dayo padapūraṇe;

Antarena’ntarā anto, vassaṃ nūna ca nicchaye.

Ānande sañca diṭṭhā tha, virodhakathane nanu;

Kāmappavedane kacci, usūyopagame’tthu ca.

Evā’vadhāraṇe ñeyyaṃ, yathāttaṃ tu yathātathaṃ;

Nīcaṃ appe, mahatyu’ccaṃ, atha pāto page samā.

Nicce sadā sanaṃ pāyo,

Bāhulye bāhiraṃ bahi;

Bahiddhā bāhirā bāhye, sīghetu saṇikaṃ bhave.

Atthaṃ adassane duṭṭhu, nindāyaṃ, vandane namo;

Sammā suṭṭhu pasaṃsāyaṃ, atho sattāya matthi ca.

Sāyaṃ sāye’jja atrā’he,

Suve tu sve anāgate;

Tato pare parasuve, hiyyotu divase gate.

Yattha yatra yahiṃcātha, tattha tatra tahiṃtahaṃ;

Atho uddhañca upari, heṭṭhā tu ca adho samā.

Codane iṅgha handā’tha, ārādūrā ca ārakā;

Parammukhā tu ca raho, sammukhā tvā’vi pātu ca.

Saṃsayatthamhi appeva, appevanāma nū’ti ca;

Nidassane iti’tthañca, evaṃ, kicche kathañci ca.

Hā khede sacchi paccakkhe,

Dhuvaṃ thire’vadhāraṇe;

Tiro tu tiriyaṃ cātha, kucchāyaṃ duṭṭhu ku’ccate.

Suvatthi āsiṭṭhatthamhi, nindāyaṃ tu dhī kathyate;

Kuhiñcanaṃ kuhiṃ kutra, kuttha kattha kahaṃ kva tha.

Ihe’dhā’tra tu etthā’ttha,

CST 0.0095

Atha sabbatra sabbadhi;

Kadā kudācanaṃ cātha, tadāni ca tadā samā.

Ādikamme bhusatthe ca, sambhavo’tiṇṇa tittisu;

Niyogi’ssariya’ppīti, dāna pūjā’gga, santisu.

Dassane tappare saṅge, pasaṃsā, gati, suddhisu;

Hiṃsā, pakāranto’bhāva, viyogā’vayavesu ca;

Po’pasaggo disāyoge, patthanā, dhitiādisu.

Parāsaddo parihāni, parājaya gatīsu ca;

Bhusatthe paṭilomatthe, vikkamā’masanādisu.

Nissesā’bhāva sanyāsa, bhusattha mokkha rāsisu;

Gehā’deso’pamāhīna, pasādaniggatā’ccaye.

Dassano’sānanikkhantā, dhobhāgesva’vadhāraṇe;

Sāmīpye bandhane cheka, ntobhāgo’paratīsu ca.

Pātubhāve viyoge ca, nisedhādo ni dissati;

Atho nīharaṇe cevā, varaṇādo ca nī siyā.

Uddhakamma viyoga tta, lābha titti samiddhisu;

Pātubhāva’ccayābhāva, pabalatte pakāsane;

Dakkha’ggatāsu kathane, sattimokkhādike u ca.

Du kucchite’sadatthesu, virūpatte pya’sobhane;

Siyā’bhāvā’samiddhīsu, kicche cā’nandanādike.

Saṃ samodhāna saṅkhepa, samantatta samiddhisu;

Sammā bhusa saha ppatthā, bhimukhatthesu saṅgate;

Vidhāne pabhave pūjā, punappunakriyādisu.

Vividhā’tisayā’bhāva, bhusatti’ssariyā’ccaye;

Viyoge kalahe pātu, bhāve bhāse ca kucchane.

Dūrā’nabhimukhattesu, mohā’navaṭṭhitīsu ca;

Padhāna dakkhatā kheda, sahatthādo vi dissati.

Viyoge jānane cā’dho,bhāga nicchaya suddhisu;

CST 0.0096

Īsadatthe paribhave, desa byāpana hānisu;

Vacokriyāya theyye ca, ñāṇappattādike ava.

Pacchā bhusatta sādisyā, nupacchinnā’nuvattisu;

Hīne ca tatiyatthā’dho, bhāgesva’nugate hite;

Dese lakkhaṇa vicche’ttha, mbhūta bhāgādike anu.

Samantatthe paricchede, pūjā’liṅgana vajjane;

Dosakkhāne nivāsanā, vaññā’dhāresu bhojane;

Soka byāpana tatvesu, lakkhaṇādo siyā pari.

Ābhimukhya visiṭṭhu’ddha, kammasāruppavuddhisu;

Pūjā’dhika kulā’sacca, lakkhaṇādimhi cāpya’bhi.

Adhiki’ssara, pāṭhā’dhi, ṭṭhāna, pāpuṇanesva’dhi;

Nicchaye coparittā’dhi, bhavane ca visesane.

Paṭidānanisedhesu, vāmā’dānanivattisu;

Sādise paṭinidhimhi, ābhimukhyagatīsu ca.

Patibodhe patigate, tathā punakriyāya ca;

Sambhāvane paṭiccatthe, patīti lakkhaṇādike;

Su sobhane sukhe sammā, bhusa suṭṭhu samiddhisu.

Ābhimukhya, samīpā’di, kammā’liṅgana pattisu;

Mariyādu’ddhakammi’cchā, bandhanā’bhividhīsu ā.

Nivāsā’vhāna gahaṇa, kicche’sattha nivattisu;

Appasādā’si saraṇa, patiṭṭhā’vimhayādisu.

Antobhāva bhusattā’ti, saya pūjāsva’tikkame;

Bhūtabhāve pasaṃsāyaṃ, daḷhatthādo siyā ati.

Sambhāvane ca garahā, pekkhāsu ca samuccaye;

Pañhe saṃvaraṇe ceva, āsīsatthe apī’ritaṃ.

Niddese vajjane pūjā, pagate vāraṇepi ca;

Padussane ca garahā, corikā’do siyā apa.

Samīpapūjā sādissa, dosakkhāno’papattisu;

CST 0.0097

Bhusatto’pagamā’dhikya, pubbakammanivattisu;

Gayhākāro’parittesu, upe’tya ’nasanā’dike.

Evaṃ nidassanā’kāro, pamāsu sampahaṃsane;

Upadese ca vacana, paṭiggāhe’vadhāraṇe;

Garahāye’damatthe ca, parimāne ca pucchane.

Samuccaye samāhāre, nvācaye ce’tarītare;

Padapūraṇamatte ca, casaddo avadhāraṇe.

Iti hetupakāresu, ādimhi cā’vadhāraṇe;

Nidassane padatthassa, vipallāse samāpane.

Samuccaye co’pamāyaṃ, saṃsaye padapūraṇe;

Vavatthitavibhāsāyaṃ, vā’vassagge vikappane.

Bhūsane vāraṇe cā’laṃ, vuccate pariyattiyaṃ;

Atho’thā’nantarā’rambha, pañhesu padapūraṇe.

Pasaṃsāgarahāsaññā, sīkārādo pi nāma tha;

Nicchaye cā’numānasmiṃ, siyā nūna vitakkane.

Pucchā’vadhāraṇā’nuññā, sāntvanā’lapane nanu;

Vate’kaṃsa, dayā, hāsa, khedā’lapana, vimhaye.

Vākyārambha, visādesu, handa hāse’nukampane;

Yāva tu tāva sākalya, mānā’vadhya’vadhāraṇe.

Pācī, pura, ṅgatotthesu, puratthā paṭhame pyatha;

Pabandhe ca cirātīte, nikaṭāgāmike purā.

Nisedhavākyālaṅkārā, vadhāraṇapasiddhisu;

Khalvā’sanne tu abhito-

Bhimukho’bhayatodike.

Kāmaṃ yadyapisaddatthe, ekaṃsatthe ca dissati;

Atho pana visesasmiṃ, tatheva padapūraṇe.

Hi kāraṇe visesā’va, dhāraṇe padapūraṇe;

CST 0.0098

Tu hetuvajje tatthā’tha, ku pāpe’sattha’kucchane.

Nu saṃsaye ca pañhe tha, nānā’ nekattha vajjane;

Kiṃ tu pucchājigucchāsu, kaṃ tu vārimhi muddhani.

Amā sahasamīpe tha, bhede appaṭhame puna;

Kirā’nussavā’rucisu, udā’pyatthe vikappane.

Patīcī carime pacchā, sāmi tvaddhe jigucchane;

Pakāse sambhave pātu,

Aññoññe tu raho mitho.

Hā khedasokadukkhesu, khede tva’haha vimhaye;

Bhiṃsāpane dhī nindāyaṃ, pidhāne tiriyaṃ tiro.

Tuna tvāna tave tvā tuṃ, dhā so thā kkhattu, meva ca;

To tha tra hiñcanaṃ hiṃhaṃ, dhi ha hi dha dhunā rahi.

Dāni vodācanaṃ dājja, thaṃ tattaṃ jjha jju ādayo;

Samāso cā’byayībhāvo,

Yādeso cā’byayaṃ bhaveti.

Iti abyayavaggo.

Sāmaññakaṇḍo tatiyo.

Abhidhānappadīpikā samattā.

Nigamana

Saggakaṇḍo ca bhūkaṇḍo, tathā sāmaññakaṇḍiti;

CST 0.0099

Kaṇḍattayānvitā esā, abhidhānappadīpikā.

Tidive mahiyaṃ bhujagāvasathe,

Sakalatthasamavhayadīpani’yaṃ;

Iha yo kusalo matimā sa naro,

Paṭu hoti mahāmunino vacane.

Parakkamabhujo nāma, bhūpālo guṇabhūsano;

Laṅkāya māsi tejassī, jayī kesarivikkamo.

Vibhinnaṃ ciraṃ bhikkhusaṅghaṃ nikāya-

Ttayasmiñca kāresi sammā samagge;

Sadehaṃ’va niccādaro dīghakālaṃ,

Mahagghehi rakkhesi yo paccayehi.

Yena laṅkā vihārehi, gāmā’rāmapurīhi ca;

Kittiyā viya sambādhī, katā khettehi vāpihi.

Yassā’sādhāraṇaṃ patvā, nuggahaṃ sabbakāmadaṃ;

Ahampi ganthakārattaṃ, patto vibudhagocaraṃ.

Kārite tena pāsāda, gopurādivibhūsite;

Saggakhaṇḍe’va tattoyā, sayasmiṃ patibimbite.

Mahājetavanā’khyamhi, vihāre sādhusammate;

Sarogāmasamūhamhi, vasatā santavuttinā.

Saddhammaṭṭhitikāmena, moggallānena dhīmatā;

Therena racitā esā, abhidhānappadīpikāti.