Tipiṭaka
Text

Rājakaṇḍa

Mahājanaṃ yo rañjeti, catūhipi vatthūhi vā;

CST 0.0150

Rājāti vuccate loke, iti sallakkhaye vidvā.

Dānañca atthacariyā, piyavācā attasamaṃ;

Saṅgahā caturo ime, munindena pakāsitā.

Dānampi atthacariyatañca, piyavāditañca samānattatañca;

CST 0.0151

Kariyacariyasusaṅgahaṃ bahūnaṃ, anavamatena guṇena yāti saggaṃ;

Dānañca peyyavajjañca, atthacariyā ca yā idha;

Samānattatā ca dhammesu, tattha tattha yathārahaṃ;

Ete kho saṅgahā loke, rathassāṇīva yāyato.

Dānaṃ sīlaṃ pariccāgaṃ, ajjavaṃ maddavaṃ tapaṃ;

Akkodhaṃ avihiṃsañca, khantī ca avirodhanaṃ;

Dasete dhamme rājāno, appamattena dhārayyuṃ.

Ekayāmaṃ saye rājā, dviyā maññeva paṇḍito;

CST 0.0152

Gharāvāso tiyāmova, catuyāmo tu yācako.

Aputtakaṃ gharaṃ suññaṃ, raṭṭhaṃ suññaṃ arājakaṃ;

Asippassa mukhaṃ suññaṃ, sabbasuññaṃ daliddattaṃ.

Dhanamicche vāṇijeyya, vijjamicche bhaje sutaṃ;

CST 0.0153

Puttamicche taruṇitthiṃ, rājāmaccaṃ icchāgate.

Pakkhīnaṃ balamākāso, macchānamudakaṃ balaṃ;

Dubbalassa balaṃ rājā, kumārānaṃ rudaṃ balaṃ.

Khamā jāgariyuṭṭhānaṃ, saṃvibhāgo dayikkhaṇā;

CST 0.0154

Nāyakassa guṇā ete, icchitabbā sataṃ sadā.

Sakiṃ vadanti rājāno, sakiṃ samaṇabrāhmaṇā;

Sakiṃ sappurisā loke, esa dhammo sanantano.

Alaso gīhi kāmabhogī na sādhu,

Asaññato pabbajito na sādhu;

Rājā na sādhu anisammakārī,

Yo paṇḍito kodhano taṃ na sādhu.

Āyaṃ khayaṃ sayaṃ jaññā, katākataṃ sayaṃ jaññā;

Niggahe niggahārahaṃ, paggahe paggahārahaṃ.

Mātā puttakataṃ pāpaṃ, sissakataṃ guru tathā;

CST 0.0156

Rājā raṭṭhakataṃ pāpaṃ, rājakataṃ purohito.

Akkodhena jine kodhaṃ, asādhuṃ sādhunā jine;

Jine kadariyaṃ dānena, saccenālikavādinaṃ.

Adantadamanaṃ dānaṃ, dānaṃ sabbatthasādhakaṃ;

CST 0.0157

Dānena piyavācāya, unnamanti namanti ca.

Adantadamanaṃ dānaṃ, adānaṃ dantadūsakaṃ;

CST 0.0158

Dānena piyavācāya, unnamanti namanti ca.

Dānaṃ sinehabhesajjaṃ, maccheraṃ dosanosadhaṃ;

Dānaṃ yasassībhesajjaṃ, maccheraṃ kapaṇosadhaṃ.

Na raññā samakaṃ bhuñje, kāmabhogaṃ kudācanaṃ;

Ākappaṃ rasabhuttaṃ vā, mālāgandhavilepanaṃ;

Vatthasabbamalaṅkāraṃ, na raññā sadisaṃ kare.

Na me rājā sakhā hoti, na rājā hoti samako;

CST 0.0159

Eso sāmiko mayhanti, citte niṭṭhaṃ saṇṭhāpaye.

Nātidūre bhaje rañño, naccāsanne pavātake;

Ujuke nātininne ca, na bhaje uccamāsane;

Cha dose vajje sevako, aggīva saṃyato tiṭṭhe.

Na pacchato na purato, nāpi āsannadūrato;

CST 0.0160

Na kacche nopi paṭivāte, na cāpi oṇatuṇṇate;

Ime dose vivajjetvā, ekamantaṃ ṭhitā ahu –

Jappena mantena subhāsitena,

Anuppadānena paveṇiyā vā;

Yathā yathā yattha labhetha atthaṃ,

Tathā tathā tattha parakkameyya.

Kassako vāṇijo macco, samaṇo sutasīla vā;

CST 0.0161

Tesu vipulajātesu, raṭṭhampi vipulaṃ siyā.

Tesu dubbalajātesu, raṭṭhampi dubbalaṃ siyā;

CST 0.0162

Tasmā saraṭṭhaṃ vipulaṃ, dhāraye raṭṭhabhāravā.

Mahārukkhassa phalino, āmaṃ chindati yo phalaṃ;

CST 0.0163

Rasañcassa na jānāti, bījañcassa vinassati.

Mahārukkhūpamaṃ raṭṭhaṃ, adhammena pasāsati;

Rasañcassa na jānāti, raṭṭhañcassa vinassati.

Mahārukkhassa phalino, pakkaṃ chindati yo phalaṃ;

Rasañcassa vijānāti, bījañjassa na nassati.

Mahārukkhūpamaṃ raṭṭhaṃ, dhammena yo pasāsati;

CST 0.0164

Rasañcassa vijānāti, raṭṭhañcassa na nassati.