Tipiṭaka
Text

Paṇḍitakaṇḍa

Nīti sāro manussānaṃ, mitto ācariyopi ca;

CST 0.0002

Mātā pitā ca nītimā, sutavā ganthakārako.

Alasassa kuto sippaṃ, asippassa kuto dhanaṃ;

CST 0.0003

Adhanassa kuto mittaṃ, amittassa kuto sukhaṃ;

Asukhassa kuto puññaṃ, apuññassa kuto varaṃ.

Sucintitacintī ceva, subhāsitabhāsīpi ca;

CST 0.0004

Sukatakammakārī ca, paṇḍito sādhumānuso.

Kaviheraññakā katvā, uttattaṃ satthakañcanaṃ;

CST 0.0005

Bhūsanaṃ gajjapajjādiṃ, karonti ca manoharaṃ.

Bahuṃ lahuñca gahaṇaṃ, sammūpadhāraṇampi ca;

CST 0.0006

Gahita asammussanaṃ, etaṃ suviññulakkhaṇaṃ.

Ajarāmaraṃva pañño, vijjamatthañca cintaye;

Gahito iva kesesu, maccunā dhammamācare.

Sippasamaṃ dhanaṃ natthi, sippaṃ corā na gaṇhare;

CST 0.0007

Idha loke sippaṃ mittaṃ, paraloke sukhāvahaṃ.

Bhuñjanatthaṃ kathanatthaṃ, mukhaṃ hotīti no vade;

CST 0.0008

Yaṃ vātaṃ vā mukhāruḷhaṃ, vacanaṃ paṇḍito naro.

Dummedhehi pasaṃsā ca, viññūhi garahā ca yā;

Garahāva seyyo viññūhi, yañce bālappasaṃsanā.

Acintiye sāṭṭhakathe, paṇḍito jinabhāsite;

CST 0.0009

Upadesaṃ sadā gaṇhe, garuṃ sammā upaṭṭhahaṃ.

Tasmā sāṭṭhakathe dhīro, gambhīre jinabhāsite;

Upadesaṃ sadā gaṇhe, garuṃ sammā upaṭṭhahaṃ.

Garūpadesahīno hi, atthasāraṃ na vindati;

CST 0.0010

Atthasāravihīno so, saddhammā parihāyati.

Garūpadesalābhī ca, atthasārasamāyuto;

Saddhammaṃ paripālento, saddhammasmā na hāyati.

Sabbadabbesu vijjeva, dabbamāhu anuttaraṃ;

CST 0.0011

Ahārattā anagghattā, akkhayattā ca sabbadā.

Appakenapi medhāvī, pābhatena vicakkhaṇo;

Samuṭṭhāpeti attānaṃ, aṇuṃ aggiṃva sandhamaṃ.

Paṇḍite ca guṇā sabbe, mūḷhe dosā hi kevalaṃ;

CST 0.0012

Tasmā mūḷhasahassesu, pañño eko visesiyate.

Bālā issanti dummedhā, guṇī niddosakārino;

CST 0.0013

Garuko paṇḍito etasa-missaṃ tehyavidvā samo.

Manuññameva bhāseyya, nāmanuññaṃ kudācanaṃ;

CST 0.0014

Manuññaṃ bhāsamānassa, garuṃ bhāraṃ udaddhari;

Dhanañca naṃ alābhesi, tena cattamano ahu.

Vijjā dadāti vinayaṃ, vinayā yāti pattataṃ;

CST 0.0015

Pattattā dhanaṃ pappoti, dhanā dhammaṃ tato sukhaṃ.

Ye vuḍḍhamapacayanti, narā dhammassa kovidā;

Diṭṭheva dhamme pāsaṃsā, samparāye ca suggatiṃ.

Mātariva paradāresu, paradabbesu ledduṃva;

CST 0.0016

Attanīva sabbabhūtesu, yo passati so paṇḍito.

Āsīsetheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito;

CST 0.0017

Anavajjesu kammesu, pasaṃsitesu sādhubhi.

Āsīsetheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito;

CST 0.0018

Passāmi vohaṃ attānaṃ, yathā icchiṃ tathā ahu.

Vāyametheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito;

Puññakriyavatthūsu, pasaṃsitesu viññubhi.

Loke ussāhavantānaṃ, janānaṃ kimasādhiyaṃ;

CST 0.0019

Sāgarepi mahāsetuṃ, kapiyūthehi bandhati.

Kiṃ kulena visālena, guṇahīno tu yo naro;

Akulinopi satthañño, devatāhipi pujjate.

Ukkaṭṭhe sūramicchanti, mantīsu akutūhalaṃ;

CST 0.0020

Piyañca annapānamhi, atthe jāte ca paṇḍitaṃ.

Rūpayobbannasampannā, visālakulasambhavā;

CST 0.0021

Vijjāhīnā na sobhante, niggandhā iva kiṃ sukā.

Vutyaṃ visadañāṇassa, ñāto attho tarassana;

CST 0.0022

Sūrappabhāya ādāso, chāyaṃ disse na mākare.

Aveyyākaraṇo tvandho, badhiro kosavajjito;

Sāhiccarahito paṅgu, mūgo takkavivajjito.

Dhīro ca vividhānaññū, paresaṃ vivarānugū;

CST 0.0023

Sabbāmitte vasīkatvā, kosiyova sukhī siyā.

Mahātejopi tejoyaṃ, mattikaṃ na muduṃ kare;

CST 0.0024

Āpo āpesi mudukaṃ, sādhuvācāva kakkhaḷaṃ.

Kottho puttena jātena, yo na vidū na dhammiko;

Kāṇena cakkhunā kiṃ vā, cakkhu pīḷeva kevalaṃ.

Mudunāva ripuṃ jeti, mudunā jeti dāruṇaṃ;

CST 0.0025

No na siddhaṃ mudu kiñci, tato ca mudunā jaye.

Sajāto yena jātena, yāti vaṃso samunnatiṃ;

Parivattinisaṃsāre, mato ko vā na jāyate.

Dāne tapasi sūre ca, yassa na patthito yaso;

CST 0.0026

Vijjāya matthalābhe ca, kevalaṃ adhikovaso.

Varo eko guṇī putto, na ca mūḷhasatānyapi;

Eko cando tamo hanati, na ca tārāgaṇo tathā.

Puññatitthakato yena, tapo kvāpi sudukkaro;

Tassa putto bhave vasso, samiddho dhammiko suddhe.

Lālaye pañcavassāni, dasavassāni tālaye;

Pattetu soḷase vasse, puttaṃ mittaṃva ācare.

Lālane bahavo dosā, tālane bahavo guṇā;

CST 0.0028

Tasmā puttañca sissañca, tālaye na tu lālaye.

Māgadhā pākatā ceva, sakkatavohāropi ca;

Etesu kovido pañño, dhīro pāḷiṃ visodhaye.

Sakkataṃ pākatañceva-pabhaṃso ca pisācikī;

CST 0.0029

Māgadhī sorasenīva, cha bhāsā parikittitā.

Candanaṃ sītalaṃ loke, candikā sītalā tato;

CST 0.0030

Candana candikātopi, vākyaṃ sādhu subhāsitaṃ.

Pattakāloditaṃ appaṃ, vākyaṃ subhāsitaṃ bhave;

Khuditassa kadannampi, bhuttaṃ sādurasaṃ siyā.

Satthakāpi bahūvācā, nādarā bahubhāṇino;

CST 0.0031

Sopakāramudāsinā, nanu diṭṭhaṃ nadījalaṃ.

Pāsāṇachattaṃ garukaṃ, tato devānācikkhanā;

Tato vuḍḍhānamovādo, tato buddhassa sāsanaṃ.

Tūlaṃ sallahukaṃ loke, tato capalajātiko;

CST 0.0032

Tatonosāvako tato, yati dhammapamādako.

Paṇḍitassa pasaṃsāya, daṇḍo bālena dīyate;

Paṇḍito paṇḍiteneva, vaṇṇitova suvaṇṇito.

Satesu jāyate sūro, sahassesu ca paṇḍito;

Vuttā satasahassesu, dātā bhavati vā na vā.

Vidvattañca rājattañca, neva tulyaṃ kadācipi;

Sadese pūjito rājā, vidvā sabbattha pūjito.

Sataṃ dīghāyukaṃ sabba-sattānaṃ sukhakāraṇaṃ;

CST 0.0034

Asataṃ pana sabbesaṃ, dukkhahetu na saṃsayo.

Paṇḍite sujane sante, sabbepi sujanā janā;

Jātekasmiṃ sāragandhe, sabbe gandhamayā dumā.

Attāva yadi vinīto, nijassitā mahājanā;

Vinītaṃ yanti sabbepi, ko taṃ nāseyya paṇḍito.

Sarīrassa guṇānañca, dūramaccantamantaraṃ;

Sarīraṃ khaṇaviddhaṃsī, kappantaṭṭhāyino guṇā.

Ambuṃ pivanti no najjo, rukkho khādati no phalaṃ;

Megho kvacipi no sassaṃ, paratthāya sataṃ dhanaṃ.

Saccaṃ punapi saccanti, bhujamukkhippa muccate;

Sakattho natthi nattheva, parassattha makubbato.

Sataṃ pharusavācāhi, na yāti vikatiṃ mano;

CST 0.0037

Tiṇukkāhi na sakkāva, tāpetuṃ sāgare jalaṃ.

Selo yathā ekaghano, vātena na samīrati;

Evaṃ nindāpasaṃsāsu, na samiñjanti paṇḍitā.

Dhammatthakāmamokkhānaṃ, yassekopi na vijjati;

CST 0.0038

Ajagalathanasseva, tassa jāti niratthakā.

Na kammamapi cintetvā, caje uyyogamattano;

Anuyyogena telāni, tilehi na sakkā laddhuṃ.

Yathā hyekena cakkena, na rathassa pati bhave;

CST 0.0039

Evaṃ purisakārena, vinā kammaṃ na sijjhati.

Uyyāmena hi sijjhanti, kāriyāni na manorathaṃ;

Na hi suttassa sīhassa, pavisanti migāmukhe.

Mātāpitu katābhyāso, guṇitameti bālako;

CST 0.0040

Na gabbhajātimattena, putto bhavati paṇḍito.

Mātā sattu pitā verī, yena bālo na pāṭhito;

Na sobhate sabhāmajjhe, haṃsamajjhe bako yathā.

Kāco kañcanasaṃsaggo, dhatte marakatiṃ jutiṃ;

CST 0.0041

Tathā sabbhisannidhānā, mūḷho yāti pavīṇataṃ.

Tasmā akkharakosallaṃ, sammādeyya hitatthiko;

Upaṭṭhahaṃ garuṃ sammā, uṭṭhānādīhi pañcahi.

Uṭṭhānā upaṭṭhānā, ca, sussūsā pāricarīyā;

CST 0.0042

Sakkaccaṃ sippuggahaṇā, garuṃ ārādhaye budho.

Kābyasattha vinodena, kālo gacchati dhīmataṃ;

CST 0.0043

Byasanena ca mūḷhānaṃ, nidāya kalahena vā.

Cha dosā puriseneha, hātabbā bhūtimicchatā;

Niddātandī bhayaṃ kodho, ālasyaṃ dīghasuttatā.

Niddāsīlī sabhāsīlī, anuṭṭhātā ca yo naro;

CST 0.0044

Alaso kodhapaññāṇo, taṃ parābhavato mukhaṃ.

Nigguṇesupi sattesu, dayā kubbanti sādhavo;

Na hi saṃharate jutiṃ, cando caṇḍālavesme.

Yatra vidvajjano natthi, sīlāghyo tatra appadhipi;

CST 0.0045

Niratthapādame dese, eraṇḍopi dumāyate.

Ṭhānabhaṭṭhā na sobhante, dantā kesā nakhā narā;

Itiviññāya matimā, saṭṭhānaṃ na pariccaje.

Paropadese paṇḍiccaṃ, sabbesaṃ sukarañhi kho;

CST 0.0046

Dhamme sayamanuṭṭhānaṃ, kassacisumahattano.

Appamādaṃ pasaṃsanti, puññakiriyāsu paṇḍitā;

Appamatto ubho atthe, adhiggaṇhāti paṇḍito.

Nidhīnaṃva pavattāraṃ, yaṃ passe vajjadassinaṃ;

CST 0.0047

Niggayhavādiṃ medhāviṃ, tādisaṃ paṇḍitaṃ bhaje;

Tādisaṃ bhajamānassa, seyyo hoti na pāpiyo.

Muhuttamapi ce viññū, paṇḍitaṃ payirupāsati;

CST 0.0048

Khippaṃ dhammaṃ vijānāti, jivhā sūparasaṃ yathā.

Dullabho purisājañño, na so sabbattha jāyati;

Yattha so jāyatī dhīro, taṃ kulaṃ sukha medhati.

Tagarañca palāsena, yo naro upanayhati;

CST 0.0049

Pattāpi surati vāyanti, evaṃ dhīrūpasevanā.

Nipuṇe sutameseyya, vicinitvā sutatthiko;

Bhattaṃ ukkhaliyaṃ pakkaṃ, bhājanepi tathā bhave.

Appakaṃ nātimaññeyya, citte sutaṃ nidhāpaye;

CST 0.0050

Vammikodakabindūva, cirena paripūrati.

Gacchaṃ kipilliko yāti, yojanānaṃ satānipi;

CST 0.0051

Agacchaṃ venayyoapi, padamekaṃ na gacchati.

Sele sele na maṇikaṃ, gaje gaje na muttikaṃ;

Vane vane na candanaṃ, ṭhāne ṭhāne na paṇḍito.

Paṇḍito sutasampanno, yattha atthīti ce suto;

CST 0.0052

Mahussāhena taṃ ṭhānaṃ, gantabbaṃva sutesinā.

Potthakesu ca yaṃ sippaṃ, parahatthesu yaṃ dhanaṃ;

Yathākicce samuppanne, na taṃ sippaṃ na taṃ dhanaṃ.

Uppalena jalaṃ jaññā, kiriyāya kulaṃ naro;

CST 0.0053

Byattippamāṇa vācāya, jaññā tiṇena medaniṃ.

Jalappamāṇaṃ kumudamālaṃ,

Kulappamāṇaṃ vinayopamāṇaṃ;

Byattippamāṇaṃ kathitavākyaṃ,

Pathaviyā pamāṇaṃ tiṇamilātaṃ –

Appassuto sutaṃ appaṃ, bahuṃ maññati mānavā;

CST 0.0054

Sindhudakamapassanto, kūpe toyaṃva maṇḍuko.

Paṭhame sippaṃ gaṇheyya, eseyya dutiye dhanaṃ;

Careyya tatiye dhammaṃ, esā janāna dhammatā.

Sussūsā suttavaddhanī, sutaṃ paññāya vaddhanaṃ;

CST 0.0055

Paññāya atthaṃ jānāti, attho ñāto sukhāvaho.

Natthi vijjāsamaṃ mittaṃ, na ca byādhisamo ripu;

CST 0.0056

Na ca atthasamaṃ pemaṃ, na ca kammasamaṃ balaṃ.

Vinā satthaṃ na gaccheyya, sūro saṅgāmabhūmiyaṃ;

Paṇḍitvaddhagū vāṇijo, videsagamano tathā.

Dhananāsaṃ manotāpaṃ, ghare duccaritāni ca;

CST 0.0057

Vañcanañca avamānaṃ, paṇḍito na pakāsaye.

Anavhāyaṃ gamayanto, apucchā bahubhāsako;

Attaguṇaṃ pakāsanto, tividho hīnapuggalo.

Haṃso majjhe na kākānaṃ, sīho gunnaṃ na sobhate;

CST 0.0058

Gadrabhamajjhe turaṅgo, bālamajjheva paṇḍito.

Pattānurūpakaṃ vākyaṃ, sabhāvānurūpaṃ piyaṃ;

Attānurūpakaṃ kodhaṃ, yo jānāti sa paṇḍito.

Apparūpo bahuṃbhāso, appapañño pakāsako;

CST 0.0059

Appapūro ghaṭo khobhe, appakhīrā gāvī cale.

Na titti rājā dhanamhi, paṇḍitopi subhāsite;

Cakkhupi piyadassane, na titti sāgaro jale.

Hīnaputto rājamacco, bālaputto ca paṇḍito;

CST 0.0060

Adhanassa dhanaṃbahu, purisānaṃ na maññatha.

Yo sisso sippalobhena, bahuṃ gaṇhāti taṃ sippaṃ;

CST 0.0061

Mūgova supinaṃ passaṃ, kathetumpi na ussahe.

Na bhijjetuṃ kumbhakāro, sobhetuṃ kumbha ghaṭati;

Na khipituṃ apāyesu, sissānaṃ vuḍḍhikāraṇā.

Adhanassa rasaṃkhādo, abalassa hato naro;

CST 0.0062

Appaññassa vākyakaro, ummattaka samāhikho.

Ekenāpi surukkhena, pupphitena sugandhinā;

Vāsitaṃ kānanaṃ sabbaṃ, suputtena kulaṃ yathā.

Iṇakattā pitā sattu, mātā ca byabhicārinī;

CST 0.0063

Bhariyā rūpavatī sattu, putto sattu apaṇḍito.

Guṇadosamasatthaññū, jano vibhajate kathaṃ;

Adhikāro kimandhassa, rūpabhedopaladdhiyaṃ.

Sabbattha satthatoyeva, guṇadosavicecanaṃ;

CST 0.0064

Yaṃ karoti vināsatthaṃ, sāhasaṃ kimatodhikaṃ.

Nihīyati puriso nihīnasevī,

CST 0.0065

Na ca hāyetha kadāci tulyasevī;

Seṭṭhamupanamaṃ udeti khippaṃ,

Tasmā attano uttariṃ bhaje.

Paccuppannañca yo dhammaṃ, tattha tattha vipassati;

CST 0.0066

Asaṃhīraṃ asaṃkuppaṃ, taṃ vidvā manubrūhaye.

Chandā dosā bhayā mohā, yo dhammaṃ nātivattati;

Āpūrati tassa yaso, sukkapakkheva candimā.

Paṇḍito sīlasampanno, saṇho ca paṭibhānavā;

CST 0.0067

Nivātavutti athaddho, tādiso labhate yasaṃ.

Dullabhaṃ pākatikaṃ vākyaṃ, dullabho khemakaro suto;

CST 0.0068

Dullabhā sadisī jāyā, dullabho sajano piyo.

Atthaṃ mahantamāpajja, vijjaṃ sampattimeva ca;

Careyyāmānathaddho yo, paṇḍito so pavuccati.

Sutasanniccayā dhīrā, tuṇhībhūtā apucchitā;

CST 0.0069

Puṇṇāsubhāsitenāpi, ghaṇṭādī ghaṭṭitā yathā.

Apuṭṭho paṇḍito bherī, pajjunno hoti pucchito;

Bālo puṭṭho apuṭṭho ca, bahuṃ vikatthate sadā.

Parūpavāde badhiro, paravajje alocano;

CST 0.0070

Paṅgulo aññanārīsu, dussatakke acetano.

Cakkhumāssa yathā andho, sotavā badhiro yathā;

Paññavāssa yathāmūgo, balavā dubbaloriva;

Atha atthe samuppanne, sayetha matasāyitaṃ.

Pāpamitte vivajjetvā, bhajeyyuttamapuggalaṃ;

CST 0.0071

Ovāde cassa tiṭṭheyya, patthento acalaṃ sukhaṃ.

Atisītaṃ atiuṇhaṃ, atisāyamidaṃ ahu;

Iti vissaṭṭhakammante, atthā accenti māṇave.

Yo ca sītañca uṇhañca, tiṇābhiyyo na maññati;

CST 0.0072

Karaṃ purisakiccāni, so sukhaṃ na vihāyati.

Yasmiṃdese na sammāno, na piyo na ca bandhavo;

CST 0.0073

Na ca vijjāgamo koci, na tattha divasaṃ vase.

Dhanavā sutavā rājā, nadī vajjo ime pañca;

Yattha dese na vijjanti, na tattha divasaṃ vase.

Nabhassa bhūsanaṃ cando, nārīnaṃ bhūsanaṃ pati;

CST 0.0074

Chamāya bhūsanaṃ rājā, vijjā sabbassa bhūsanaṃ.

Sukhatthiko sace vijjaṃ, vijjatthiko caje sukhaṃ;

Sukhatthino kuto vijjā, kuto vijjatthino sukhaṃ.

Khaṇena kaṇena ceva, vijjāmatthañca sādhaye;

CST 0.0075

Khaṇacāge kuto vijjā, kaṇacāge kato dhanaṃ.

Ācariyā pādamādatte, pādaṃ sisso sajānanā;

Pādaṃ sabrahmacārīhi, pādaṃ kālakkamena ca.

Dhammo jaye no adhammo, saccaṃ jayati nāsaccaṃ;

CST 0.0076

Khamā jayati no kodho, devo jayati nāsūro.

Hatthassa bhūsanaṃ dānaṃ, saccaṃ kaṇṭhassa bhūsanaṃ;

Sotassa bhūsanaṃ satthaṃ, bhūsane kiṃ payojanaṃ.

Videsetu dhanaṃ vijjā, byasanesu dhanaṃ mati;

CST 0.0077

Paraloke dhanaṃ dhammo, sīlaṃ sabbattha ve dhanaṃ.

Padose dīpako cando, pabhāte dīpako ravi;

CST 0.0078

Tiloke dīpako dhammo, suputto kuladīpako.

Vidvā eva vijānāti, vidvajjanaparissamaṃ;

Na hi vañjhā vijānāti, guruṃ pasavavedanaṃ.

Yassa natthi sayaṃ paññā, satthaṃ tassa karoti kiṃ;

CST 0.0079

Locanehi vihīnassa, dappaṇo kiṃ karissati.

Kiṃ karissanti vattāro, sotaṃ yattha na vijjate;

Naggakapaṇake dese, rajako kiṃ karissati.

Mūḷhasidhassāpadesena, kunārībharaṇena ca;

CST 0.0080

Khalasattūhi saṃyogā, paṇḍitopyāvasīdati.

Natthi attasamaṃ pemaṃ, natthi dhaññasamaṃ dhanaṃ;

Natthi paññāsamā ābhā, vuṭṭhi ve paramā sarā.

Bhujaṅgamaṃ pāvakañca khattiyañca yasassinaṃ;

CST 0.0081

Bhikkhuñca sīlasampannaṃ, sammadeva samācare.

Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano;

Buddhe dhamme ca saṅghe ca, dhīro saddhaṃ nivesaye.

Guṇo seṭṭhaṅgataṃ yāti, na ucce sayane vase;

CST 0.0082

Pāsādasikhare vāso, kāko kiṃ garuḷo siyā.

Anāgataṃ bhayaṃ disvā, dūrato parivajjaye;

Āgatañca bhayaṃ disvā, abhīto hoti paṇḍito.

Asajjāya malāmantā, anuṭṭhānamalā gharā;

Malaṃ vaṇṇassa kosajjaṃ, pamādo rakkhato malaṃ.

Anupubbena medhāvī, thokaṃ thokaṃ khaṇe khaṇe;

CST 0.0083

Kammāro rajatasseva, niddhame malamattano.

Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade;

CST 0.0084

Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā.

Visamaṃ sabhayaṃ ativāto, paṭicchannaṃ devanissitaṃ;

Pantho ca saṅgāmo titthaṃ, aṭṭhete parivajjiyā.

Rattoduṭṭho ca muḷho ca, mānī luddho tathālaso;

CST 0.0085

Ekacintī ca bālo ca, ete atthavināsakā.

Ratto duṭṭho ca mūḷho ca, bhīru āmisagaruko;

Itthī soṇḍo paṇḍako ca, navamo dārakopi ca.

Navate puggalā loke, ittarā calitā calā;

Etehi mantitaṃ guyhaṃ, khippaṃ bhavati pākaṭaṃ.

Yo niruttiṃ na sikkheyya, sikkhanto piṭakattayaṃ;

CST 0.0086

Pade pade vikaṅkheyya, vane andhagajo yathā.

Suttaṃ dhātu gaṇoṇvādi, nāmaliṅgānusāsanaṃ;

CST 0.0087

Yassa tiṭṭhati jivhagge, sabyākaraṇakesarī.

Saddatthalakkhaṇe bhedī, yo yo nicchitalakkhaṇe;

So so ñātumakicchena, pahoti piṭakattaye.

Yo saddasatthakusalo kusalo nighaṇḍu,

CST 0.0088

Chando alaṅkatisu niccakatābhiyogo;

So yaṃ kavittavikalopi kavīsu saṅkhyaṃ,

Moggayha vindati hi kitti’ mamandarūpaṃ.

Sukkhopi candanataru na jahāti gandhaṃ,

CST 0.0089

Nāgo gato naramukhe na jahāti līḷaṃ;

Yantagato madhurasaṃ na jahāti ucchu,

Dukkhopi paṇḍitajano na jahāti dhammaṃ.

Dhanadhaññappayogesu, tathā vijjāgamesu ca;

Āhāre byavahāre ca, cattalajjo sadā bhave.

Sābhāvikī ca paṭibhā, sutañca bahunimmalaṃ;

CST 0.0090

Amando cābhiyogoyaṃ, hetu hotiha bandhane.

Jaheyya pāpake mitte, bhajeyya paṇḍite jane;

CST 0.0091

Sādhavo abhiseveyya, suṇeyya dhammamuttamaṃ.

Kalyāṇakārī kalyāṇaṃ, pāpakārī ca pāpakaṃ;

Yādisaṃ vappate bījaṃ, tādisaṃ harate phalaṃ.

Chando nidānaṃ gāthānaṃ, akkharā tāsaṃ viyañjanaṃ;

CST 0.0092

Nāmasannissitā gāthā, kavi gāthānamāsayo.

Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ hitamattano;

CST 0.0093

Paññavantaṃbhipūjeyya, cetiyaṃ viya sādaro.

Dhīraṃ passe suṇe dhīraṃ, dhīrena sahasaṃvase;

Dhīrenallāpasallāpaṃ, taṃ kare tañca rocaye.

Nayaṃ nayati medhāvī, adhurāyaṃ na yuñjati;

CST 0.0094

Sunayo seyyaso hoti, sammā vutto na kuppati;

Vinayaṃ so pajānāti, sādhu tena samāgamo.

Sace labhetha nipakaṃ sahāyaṃ,

Saddhiṃ caraṃ sādhuvihāri dhīraṃ;

Abhibhuyya sabbāni parissayāni,

Careyya tenattamano satimā.

No ce labhetha nipakaṃ sahāyaṃ,

CST 0.0095

Saddhiṃ caraṃ sādhuvihāri dhīraṃ;

Rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāya,

Eko care mātaṅgaraññeva nāgo.

Sokaṭṭhānasahassāni, bhayaṭṭhānasatāni ca;

CST 0.0096

Divase divase mūḷha-māvisanti na paṇḍitaṃ.

Jalabindunipātena, cirena pūrate ghaṭo;

Tathā sakalavijjānaṃ, dhammassa ca dhanassa ca.

Paṇḍitā dukkhaṃ patvāna, na bhavanti visādino;

CST 0.0097

Pavissa rāhuno mukhaṃ, kiṃ no deti puna sasī.

Javena assaṃ jānanti, vāhena ca balibaddhaṃ;

Duhena dhenuṃ jānanti, bhāsamānena paṇḍitaṃ.

Manasā cintitaṃ kammaṃ, vacasā na pakāsaye;

CST 0.0098

Aññalakkhitakāriyassa, yato siddhi na jāyate.

Anabhyāse visaṃ vijjā, ajiṇṇe bhojanaṃ visaṃ;

Visaṃ sabhā daliddassa, vuddhassa taruṇī visaṃ.

Cattāro pañca ālope, ābhutvā udakaṃ pive;

Alaṃ phāsuvihārāya, pahitattassa bhikkhuno.

Yassa eso pasutopi, guṇavā pujjate naro;

Dhanu vaṃsavisuddhopi, nigguṇo kiṃ karissati.

Issī dayī asaṃtuṭṭho, kodhano niccasaṅkīto;

CST 0.0100

Parabhāgyopajīvī ca, chaḷete dukkhabhāgino.

Sumahantāni sattānī, dhārayantā bahussutā;

Chettāro saṃsayānañca, kaliṃ yanti lobhamohitā.

Nadītīre khate kūpe, araṇītālavaṇṭake;

CST 0.0101

Na vade dakādī natthīti, mukhe ca vacanaṃ tathā.

Sabbaṃ suṇāti sotena, sabbaṃ passati cakkhunā;

Na ca diṭṭhaṃ sutaṃ dhīro, sabbaṃ uccitu marahati.

Bālādapi gahetabbaṃ, yuttamuttamanīsibhi;

CST 0.0102

Ravissāvisaye kiṃ na, padīpassa pakāsanaṃ.

Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ attamattano;

CST 0.0103

Yoniso vicine dhammaṃ, evaṃ tattha visujjhati.

Kiṃ tena jātujātena, mātuyobbannahārinā;

Ārohati na yo saka-vaṃsaagge dhajo yathā.

Sammā upaparikkhitvā, akkharesu padesu ca;

Coraghāto siyā sisso, guru coraṭṭakārako.

Adantadamanaṃ satthaṃ, khalānaṃ kurute madaṃ;

CST 0.0104

Cakkhusaṅkhārakaṃ tejaṃ, ulūkānaṃmivandhakaṃ.

Narattaṃ dullabhaṃ loke, vijjā tatra sudullabhā;

Kavittaṃ dullabhaṃ tatra, satti tatra sudullabhā.

Yebhuyyena hi sattānaṃ, vināse paccupaṭṭhite;

CST 0.0105

Anayo nayarūpena, buddhimāgamma tiṭṭhati.