232.Vāṇapacce.
Chaṭṭhantā saddā ‘‘tassāpacca’’miccasmiṃ atthe ṇo vā hoti. Vāti vākyatthaṃ. Ṇenevāpaccatthassa vuttattā apaccasaddāppayogo.
‘‘Tesaṃ vibhatyā’’ do tesaṃgahaṇena vibhattilopo. Tathottaratra.
‘‘Tesaṃ ṇo lopaṃ’’ti paccayānaṃ ṇassa lopo.
‘‘Vuddhādisarassa vā saṃyogantassa saṇe ce’’ti saṇakāre pare asaṃyogantassādisarassa vuddhi.
Tassāpaniyame –
Ayuvaṇṇānañcāyo vuddhi.
Akārivaṇṇuvaṇṇānaṃ āeovuddhiyo honti, casaddena kvaci na.
Saralopādi, taddhitattā nāmamiva kate syādi.
Taddhitābhidheyyaliṅga–vibhattivacanā siyuṃ.
Samūhabhāvajā bhīyo, sakatthe ṇyo napuṃsake.
Tā tutthiyaṃ nipātā te, dhāmithaṃpaccayantakā.
Vasiṭṭhassāpaccaṃ poso vāsiṭṭho, itthī vāsiṭṭhī, napuṃsakaṃ vāsiṭṭhaṃ. Vikappavidhānato taddhitena samāsassāccantaṃ bādhāyā bhāvā vasiṭṭhā paccantipi hoti.
Napuṃsakena vāpīti, saddasatthavidū viduṃ.
233.Vā apacceti cādhikāro.
Ṇāyana ṇāna vacchādito.
Vacchādito gottagaṇato ṇāyano ṇāno ca vā hoti.
Apaccaṃ paputtappabhuti gottaṃ. Kaccassāpaccaṃ kaccāyano, kaccāno vā. Saṃyogantattā na vuddhi.
234.‘‘Ṇeyyo kattikādīhī’’ti ṇeyyo, vinatāya apaccaṃ venateyyo vinateyyo vā. Na pakkhe vuddhi, ṇeyyoti yogavibhāgena ‘‘tassa dīyate’’ tyatthepi ṇeyyo, dakkhiṇā dīyate yassa so dakkhiṇeyyo.
235.Ato ṇi vā.
Akārantato apacce ṇi vā hoti, puna vāsaddena ṇiko, akārantā anakārantā ca bopi.
Dakkhi, sakyaputtiko, maṇḍabbo, bhātubbo. Dvittaṃ.
236.‘‘Ṇavo pagvādīhī’’ ti ṇavo. Manuno apaccaṃ māṇavo.
237.‘‘Ṇera vidhavādito’’ti ṇero, sāmaṇero.