1. Puññakiriyavatthusuttaṃ
60.Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, puññakiriyavatthūni. Katamāni tīṇi? Dānamayaṃ puññakiriyavatthu, sīlamayaṃ puññakiriyavatthu, bhāvanāmayaṃ puññakiriyavatthu – imāni kho, bhikkhave, tīṇi puññakiriyavatthūnī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘Puññameva so sikkheyya, āyataggaṃ sukhudrayaṃ;
Dānañca samacariyañca, mettacittañca bhāvaye.
‘‘Ete dhamme bhāvayitvā, tayo sukhasamuddaye;
Abyāpajjhaṃ sukhaṃ lokaṃ, paṇḍito upapajjatī’’ti.
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Paṭhamaṃ.
2. Cakkhusuttaṃ
61.Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, cakkhūni. Katamāni tīṇi? Maṃsacakkhu, dibbacakkhu, paññācakkhu – imāni kho, bhikkhave, tīṇi cakkhūnī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘Maṃsacakkhu dibbacakkhu, paññācakkhu anuttaraṃ;
Etāni tīṇi cakkhūni, akkhāsi purisuttamo.
‘‘Maṃsacakkhussa uppādo, maggo dibbassa cakkhuno;
Yato ñāṇaṃ udapādi, paññācakkhu anuttaraṃ;
Yassa cakkhussa paṭilābhā, sabbadukkhā pamuccatī’’ti.
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Dutiyaṃ.
3. Indriyasuttaṃ
62.Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni tīṇi? Anaññātaññassāmītindriyaṃ, aññindriyaṃ, aññātāvindriyaṃ – imāni kho, bhikkhave, tīṇi indriyānī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘Sekhassa sikkhamānassa, ujumaggānusārino;
Khayasmiṃ paṭhamaṃ ñāṇaṃ, tato aññā anantarā.
‘‘Tato aññā vimuttassa, ñāṇaṃ ve hoti tādino;
Akuppā me vimuttīti, bhavasaṃyojanakkhayā.
‘‘Sa ve indriyasampanno, santo santipade rato;
Dhāreti antimaṃ dehaṃ, jetvā māraṃ savāhini’’nti.
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Tatiyaṃ.
4. Addhāsuttaṃ
63.Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘Tayome, bhikkhave, addhā. Katame tayo? Atīto addhā, anāgato addhā, paccuppanno addhā – ime kho, bhikkhave, tayo addhā’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘Akkheyyasaññino sattā, akkheyyasmiṃ patiṭṭhitā;
Akkheyyaṃ apariññāya, yogamāyanti maccuno.
‘‘Akkheyyañca pariññāya, akkhātāraṃ na maññati;
Phuṭṭho vimokkho manasā, santipadamanuttaraṃ.
‘‘Sa ve akkheyyasampanno, santo santipade rato;
Saṅkhāyasevī dhammaṭṭho, saṅkhyaṃ nopeti vedagū’’ti.
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Catutthaṃ.
5. Duccaritasuttaṃ
64.Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, duccaritāni. Katamāni tīṇi? Kāyaduccaritaṃ, vacīduccaritaṃ, manoduccaritaṃ – imāni kho, bhikkhave, tīṇi duccaritānī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘Kāyaduccaritaṃ katvā, vacīduccaritāni ca;
Manoduccaritaṃ katvā, yañcaññaṃ dosasaṃhitaṃ.
‘‘Akatvā kusalaṃ kammaṃ, katvānākusalaṃ bahuṃ;
Kāyassa bhedā duppañño, nirayaṃ sopapajjatī’’ti.
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Pañcamaṃ.
6. Sucaritasuttaṃ
65.Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, sucaritāni. Katamāni tīṇi? Kāyasucaritaṃ, vacīsucaritaṃ, manosucaritaṃ – imāni kho, bhikkhave, tīṇi sucaritānī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘Kāyaduccaritaṃ hitvā, vacīduccaritāni ca;
Manoduccaritaṃ hitvā, yañcaññaṃ dosasaṃhitaṃ.
‘‘Akatvākusalaṃ kammaṃ, katvāna kusalaṃ bahuṃ;
Kāyassa bhedā sappañño, saggaṃ so upapajjatī’’ti.
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Chaṭṭhaṃ.
7. Soceyyasuttaṃ
66.Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, soceyyāni. Katamāni tīṇi? Kāyasoceyyaṃ, vacīsoceyyaṃ, manosoceyyaṃ – imāni kho, bhikkhave, tīṇi soceyyānī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘Kāyasuciṃ vacīsuciṃ , cetosucimanāsavaṃ;
Suciṃ soceyyasampannaṃ, āhu sabbappahāyina’’nti .
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Sattamaṃ.
8. Moneyyasuttaṃ
67.Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, moneyyāni. Katamāni tīṇi? Kāyamoneyyaṃ, vacīmoneyyaṃ, manomoneyyaṃ – imāni kho, bhikkhave, tīṇi moneyyānī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘Kāyamuniṃ vacīmuniṃ, manomunimanāsavaṃ;
Muniṃ moneyyasampannaṃ, āhu ninhātapāpaka’’nti .
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Aṭṭhamaṃ.
9. Paṭhamarāgasuttaṃ
68.Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, rāgo appahīno, doso appahīno, moho appahīno – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘baddho mārassa paṭimukkassa mārapāso yathākāmakaraṇīyo pāpimato’. Yassa kassaci, bhikkhave, rāgo pahīno, doso pahīno, moho pahīno – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘abaddho mārassa omukkassa mārapāso na yathā kāmakaraṇīyo pāpimato’’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘Yassa rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā;
Taṃ bhāvitattaññataraṃ, brahmabhūtaṃ tathāgataṃ;
Buddhaṃ verabhayātītaṃ, āhu sabbappahāyina’’nti.
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Navamaṃ.
10. Dutiyarāgasuttaṃ
69.Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā rāgo appahīno, doso appahīno, moho appahīno – ayaṃ vuccati, bhikkhave, na ‘atari samuddaṃ saūmiṃ savīciṃ sāvaṭṭaṃ sagahaṃ sarakkhasaṃ’. Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā rāgo pahīno, doso pahīno, moho pahīno – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘atari samuddaṃ saūmiṃ savīciṃ sāvaṭṭaṃ sagahaṃ sarakkhasaṃ, tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo’’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘Yassa rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā;
Somaṃ samuddaṃ sagahaṃ sarakkhasaṃ, saūmibhayaṃ duttaraṃ accatāri.
‘‘Saṅgātigo maccujaho nirūpadhi, pahāsi dukkhaṃ apunabbhavāya;
Atthaṅgato so na pamāṇameti, amohayi maccurājanti brūmī’’ti.
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Dasamaṃ.
Dutiyo vaggo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Puññaṃ cakkhu atha indriyāni , addhā ca caritaṃ duve soci ;
Muno atha rāgaduve, puna vaggamāhu dutiyamuttamanti.