Maraṇassati micchanto, tāva buddhavaco suṇa;
Avikkhittena cittena, sambuddha vacanaṃ hidaṃ.
Animitta manaññātaṃ, maccānaṃ idha jīvitaṃ;
Kasirañca parittañca, tañca dukkhena saṃyutaṃ.
Na hi so pakkamo atthi, yena jātā namiyyare;
Jarampi patvā maraṇaṃ, evaṃdhammā hi pāṇino.
Phalāna miva pakkānaṃ, pāto patanato bhayaṃ;
Evaṃ jātāna maccānaṃ, niccaṃ maraṇa to bhayaṃ.
Yathāpi kumbhakārassa, katā mattikabhājanā;
Sabbe bhedapariyantā, evaṃ maccāna jīvitaṃ.
Daharāca mahantāca, yebālā yeca paṇḍitā;
Sabbe maccuvasaṃ yanti, sabbe maccuparāyanā.
Tesaṃ maccuparetānaṃ, gacchataṃ paralokato;
Napitā tāyate puttaṃ, ñātivāpana ñātake;
Pekkhataññeva ñātīnaṃ, passa lālappataṃ puthu;
Ekamekova maccānaṃ, go vajjhoviya niyyati.
Eva mabbhāhato loko, maccunāca jarāyaca;
Tasmā dhīrā nasocanti, viditvā loka pariyāyaṃ.
Aññepi passa gamane, yathā kammupage nare;
Maccuno vasamāgamma, phandantevidha pāṇino.
Yena yenahi maññanti,
Tatotassa hi aññathā;
Etādiso vinābhāvo,
Passa lokassa pariyāyanti.
[Sulla sutte vuttaṃ.]
Yathāpi selā vipulā,
Nabhaṃ āhacca paccatā;
Samantā anupari yeyyuṃ,
Nippothentā catuddisā.
Evaṃ jarāca maccuca,
Adhivattanti pāṇine;
Khattiyebrāhmaṇe vesse,
Sudde caṇḍāla pakkuse;
Nakiñci parivajjeti,
Sabbamevā bhimaddati.
Na tattha hatthi naṃ bhummi, na rathānaṃ napattiyā;
Na cāpi mantayuddhena, sakkā jetuṃ dhanenavā.
Tasmāhi paṇḍito poso,
Sampassaṃ attha mattano;
Buddhe dhamme ca saṅgheca,
Dhīro saddaṃ nivesaye.
Yo dhammacārī kāyena, vācāya uda cetasā;
Idhevanaṃ pasaṃsanti, paccasagge pamodatīti.
[Pabbatū mama sutte vuttaṃ.]
Yathā vārivaho pūro, vahe rukkhe pakūlaje;
Evaṃ jarāmaraṇena, vuyhante sabba pāṇino.
Daharāpi hi miyyanti,
Narāca athanāriyo;
Tattha ko visāseposo,
Daharo mhītijīvite.
Sāya meke nidissanti, pāto diṭṭhā bahujjanā;
Pāto eke nadissanti, sāyaṃ diṭṭhā bahujjanā.
Ajjeva kiccaṃ ātappaṃ, ko jaññā maraṇaṃ suve;
Nahi no saṅkaraṃ tena, mahāsenana maccunāti.
[Jātakesuvuttaṃ.]
Natthetthañño nusāsanto, sayaṃvattāna movada;
Jineritā nusārena, bhikkhu saṃsāra bhīruko.
Ahivāpi maṃ ḍaṃseyya, aññepi visadhārino;
Apiyāpica ghāteyyuṃ, uppajjeyyuṃ rujāpime.
Maccusenā vudhāsaṅkhyā, bāhirajjhattu paddavā;
Tehāyu pīḷitaṃchejjaṃ, marissa majjavā suve.
Aḷakkā hi gavādīhi, corādīhi arīhipi;
Abhiṇha sannipātehi, rujā chanavutīhipi.
Bahūna mupakārehi, annodakādikehipi;
Marissaṃ pīḷito niccaṃ, nirujjheyyāyu ajjavā.
Bahvāvudhe visajjeti, nilleṇaṃ maccuniddayo;
Vasantaṃ bhavasaṅgāme, namutto koci āvudhā;
Mahabbalā mahāpaññā, mahiddhikā mahaddhanā;
Namuttā sammāsambuddho, sabbalokādhipo api;
Mayā samā navā vuddhā, tadāvudhehi te matā;
Tathā hampi marissāmi, leṇaṃ puññaṃva me kataṃ.
Pathabyāpādayo dhātthū,
Āhārā bhojanādayo;
Sītuṇha mutunāmetaṃ,
Dosā pittasemhānilā.
Dhātvāhāru tudosānaṃ, samatte vāyu tiṭṭhati;
Visame taṅkhaṇaññeva, chejja mappaṃ parādhinaṃ.
Dhātvā hārutu dosānaṃ, visamā svepyakallako;
Ussāhe kallakāleva, kiṃkareyyaakallako;
Uppajjeyyuṃ rujā svepi, asāto dukkhamā kharā;
Puretaraṃva ārabbhe, māpacchā anutāpanaṃ.
Sattānaṃ nīcakammānaṃ, saraṇopi bhayaṅkaro;
Nīcānīcaṃ najānāmi, maraṇāsannatampica.
Kamma pīḷita sattānaṃ, taṅkhaṇampi bhayubbhavo;
Mareyya majjavā svevā, nayuttova pamajjituṃ.
Puññakkhīṇā pajā khippaṃ, ahetunāpi nassaye;
Suddhacitto marissāmi, na kiliṭṭhena cetasā.
Upacchedāpi me santi, bhavābhavacitā bahū;
Chejjaṃ tehāyu ajjāpi, sādhvāsumārabhe mataṃ;
Kammā parādha sattānaṃ, vināse paccupaṭṭhite;
Anayo nayarūpena, buddhimākamya tiṭṭhati.
Maraṇāsanna taññeva, cinteyya paññavā sato;
Evaṃ cintayanto santo, napāpaṃ kattu mussahe.
Maraṇāsanna taññeva, cinteyya buddhasāvako;
Evaṃ cintayanto santo, kadācipi anuṇṇato.
Addhāga maraṇaṃ pañño, puretaraṃva cintaye;
Kare kātabba kammañca, evaṃ so nānusocati.
Maraṇāsanna saññī so, appamatto vicakkhaṇo;
Pattepi maraṇe kāle, na sammuḷho nasokavā.
Maraṇā sannasaññī so, sodheti attano malaṃ;
Nimmalena cuto bhikkhu, natvevā pāya gāmiko.
Sati āsanna maraṇe,
Dūrasaññī pamāda vā;
Yo karoti akātabbaṃ,
Tadā so atisocati.
Sati āsannamaraṇe, dūrasaññī pamādavā;
Ākiṇṇo pāpadhammehi, pajjhāyi dummano tadā.
Sati āsanna maraṇe, duṭṭho dosoti thaddhavā;
Abhinandati sādeti, tadāso atidukkhito.
Sati āsannamaraṇe, tuvaṭaṃ na cikicchati;
Sañciccāpatti māpanno, tadā so paridevati.
Sati āsanna maraṇe, gihīhi navakehica;
Saṃsaṭṭho na nulomehi, svativassu mukho tadā.
Sati āsanna maraṇe, kuhako kuladūsako;
Micchājīva samāpanno, dunnimittova so cuto.
Sasokī sahanandīca, dukkhe dukkho sukhe sukho;
Gihikammesu ussukko, passaṃ gijjhakūṭaṃ cuto.
Marissanti anāvajja, kilesātura pīḷito;
Kimikhajjavaṇo sāva, bhanto kiṃ sugatiṃ vaje.
Marissanti anāvajja, dhuradvayaṃ na pūrati;
Ganthaṃ vipassanaṃ tandī, kāruññoyeva so cuto.
Marissanti anāvajja, kilesānaṃ vasānugo;
Sambuddhā-ṇaṃ vītikkanto, kāruñño natthi tassamo.
Marissanti anāvajjaṃ, dhanamesī adhammato;
Puññe cintāpi nuppajji, nirayaṃ so manaṃ gato.
Mareyyanti anāvajjaṃ, dhanaṃ cini adhammato;
Citaṃ citaṃ ihevetaṃ, tasmiṃgiddho sa pettiko.
Atthā gehe nivattante, susāne mittabandhavā;
Sukataṃ dukkataṃ kammaṃ, gacchanta manugacchati.
Mareyyanti anāvajjaṃ, ihatthaṃ vā nuyuñjati;
Samparāya manapekkho, sujuṃ vā pāyagāmiko.
Mareyyanti samāvajja, dhammato dhana mesati;
Puññakārī suladdhena, maraṇepi sa modati.
Pañcasīla sadārakkho, yathābalañca dāyako;
Kāle uposathāvāso, so niccaṃ sugatiṃ vajje.
Dhovāpattimalaṃ khippaṃ, maccu addhā gamissati;
Micchāvitakka mucchijja, kara kātabbabhāvanaṃ.
Atikkantā bahū ratyo, khepetvā mama jīvitaṃ;
Mandāyunā pamādena, yutto viharituṃ kathaṃ.
Hāsantaṃ nandi mattānaṃ, maccusandhīhi tacchaye;
Kucchi meyyacuto ajja, ko hāsananditabbako.
Maccusenāvudhā saṅkhyā, maraṇābhimukho ahaṃ;
Accāyitabba kālo yaṃ, ikkhitabba mudikkhatu.
Puremarāmi daṭṭhabbaṃ,
Dakkheyyaṃ maccu essati;
Accāyitabba kālo yaṃ,
Nokāso hāsatuṭṭhiyā.
Ākiṇṇamaccusenānaṃ, ajja svevā vināsinaṃ;
Addhā pahāya gāmīnaṃ, kiṃ pamāda vihārinā.
Khaṇamattova paccakkho, ajja svevā atissati;
Samparāyo atidīgho, paramparo anantiko.
Khaṇamattova paccakkho, maccunā taṃ jahissati;
Pahāya gamanīye-smiṃ, mahussāho niratthako.
Samparāyo atidīgho, apātheyye suduttaro;
Mahussāhena kātabbo, tadattho dīghadassinā.
Saddhā bandhatu pātheyyaṃ, tadesanaṃ iheva hi;
Bhavantare nalabbheyya, apātheyya tidukkhito.
Saṃsāra taraṇatthāya, maholumpāni bandhatha;
Bhāvanā dāna sīlehi, tivittiṇṇo bhavaṇṇavo.
Bhuñjaṃ bhuñjaṃ janaṃ kāme,
Kālākālā-budhontako;
Kantekanteti maṃsāso,
Pivaṃpivaṃva kaṃ migaṃ.
Kāme kāmesanāyeyya,
Kālokālo mateṭṭhiyā;
Pūre pūretabbaṃ dhammaṃ,
Addhā addhāna saṃsaraṃ.
Mareyyanti anubbiggo, pāpakaṃ kattumussahe;
Kareyya hāsanandiñca, cāpallañca pamāda vā.
Mareyyamiti saṃviggo, leṇameva gavesati;
Na hāsi nevanandīca, na cāpallo kadācipi.
Accuṭṭhita rujaggīhi, accāyāse bhayānake;
Nosadhe maraṇāsanne, katapuññaṃva sāta-daṃ.
Ñātisaṅghā viyojentā, maraṇanta bhusāturā;
Sabbaṃ pahāya gantāpi, nanditabbāni puññino.
Passantā sunimittāni, pākaṭāni sakammunā;
Sukhanti maraṇe kāle, numodantā katānica.
Sāta-dātāni puññāni, evaṃ mahabbhaye api;
Sugatiṃ lahunetāni, kātabbāni puretaraṃ.
Devadūte pakāsetvā, yamapuṭṭho sayaṃkataṃ;
Puññaṃ sarati ce satto, tadeva sugatiṃ vaje.
Pāpa kaḍḍhampi niraye, manaṃ dukkhagataṃ pajaṃ;
Dukkhā moceti yaṃpuññaṃ, sadā kātabbameva taṃ.
Pahāyakaṃva puññañhi, pahātabbaṃva pāpakaṃ;
Taṃ padīpandhakāraṃva, dvayaṃ otvā khukaṃ viya.
Ñātisaṅghā viyojentā, maraṇanta bhusāturā;
Sabbaṃ pahāya gantāro, bhayānakāni pāpino.
Passantā dunnimittāni, pākaṭāni sakammunā;
Maraṇe atidukkhanti, nutāpentā katānica.
Paṭipīḷāni pāpāni, evaṃ mahabbhaye sati;
Duggatiṃ lahunetāni, yuttova parivajjituṃ.
Devadūte pakāsetvā, yamarājena pucchito;
Pamādassanti cikkhanto, mahaggimhi turaṃ pati.
Puññaṃ akarivā māvā, yamarājinda pucchito;
Pamādassanti cikkhanto, mahādukkhaṃ turaṃ gami.
Pāpaṃ akarivā māvā, pucchito yamasāminā;
Pamādassanti cikkhanto, tattaṃ guḷaṃ turaṃ gili.
Jātamattā tijiṇṇāca, āturāca matā vudhā;
Devadūte ime pañca, disvā saṃviggataṃ vaje.
Coditā devadūtehi, ye pamajjanti mānavā;
Te dīgharattaṃ socanti, hina kāyū pagānarā.
Dhuradvaya manārabbha, gihikammādike rato;
Kathaṃ gijjhakūṭaṃ sesaṃ, petāvāsaṃ atissati.
Pariyatti masikkhanto,
Nāraddho paṭipattiyaṃ;
Alaso dubbitakko so,
Kiṃ taṃselaṃ atissati.
Mocanatthāya pabbajja, saṃkiliṭṭhā pamādino;
Sugatyāpica te bhaṭṭhā, atidūrāva muttito.
Sīdanteva jale khittā, silā mahāva khuddakā;
Patanti khuddakenāpi, apāyaṃ pāpa kammunā.
Patantā khuddakeneva, bahūhi puna pīḷitā;
Mokkhokāsaṃ navindanti, pāpaṃ khuddampi nācare.
Jegucchitthūdarāgamma, punāpi tattha niccagū;
Dukkhāti dukkha saṃkiṇṇo, haṭṭhuṃ tuṭṭhuṃ nasakkuṇe.
Atibyāpiguṇo puñño,
Mahāyaso sirindharo;
Kucchiyaṃ retasi vāso,
Atīva lajjitabbako.
Maccudukkhaṃ khaṇaṃyeva, atidukkhaṃ taduttari;
Mātugāmudare sandhi, patiṭṭhānaṃ bhayānakaṃ.
Maccudukkhaṃ khaṇaṃyeva, atidukkhaṃ cirattanaṃ;
Āma pakkantare sandhi, patiṭṭhānaṃ bhayānakaṃ.
Duggatyaṃṭhātu taṃdukkhaṃ, suṇa uccakuleapi;
Kucchiyaṃ atisambādhe, jalābumhi jigucchite.
Miḷha semhādi saṃkiṇṇe, ati duggandha vāsite;
Gūthakūpe kimīviya, tamejā mūlakammato.
Paramāṇukāyo ṭhāti, dukkhī nerayiko viya;
Dhuvāturo sukhāmisso, āma pakkāsayantare;
Vedanaṭṭova saṃvaḍḍho, acittoviya niccalo;
Dasamāsantare kacce, bahū maranti pāṇino.
Paripakko pamuñcho so,
Atisambādha yonito;
Malākiṇṇena gattena,
Accāyāso vijāyati.
Evaṃ maccuñca sandhiñca, vijāyanañca bheravaṃ;
Passaṃ nibbindanto santo, virajjeyya bhavanduke.
Evaṃ maccuñca sandiñca, anussara mabhiṇhaso;
Rājaseṭṭhi bhavādimpi, naiccheyya tadanvitaṃ.
Bhave dukkha macintetvā, bhavāsāya pavattitaṃ;
Puññaṃ punappunaṃ deti, sandhiṃ na nibbutiṃ varaṃ.
Bhave dukkhaṃ vibhāyitvā, nibbindena pavattitaṃ;
Puññaṃ bhava matikkamma, nibbānaṃ deti nibbutiṃ.
Bhave dukkhaṃ saritvāna, maccusandhi sayādikaṃ;
Tibhavesu virajjeyyā, ditta geheva sāmiko.
Santo puññāni karonto, sandhidukkha manussaraṃ;
Nibbinda yutta cittena, vajjeyya bhavasāta to.
Puñña nibbatta ṭhānepi, jegucche sandhisambhavo;
Bhava sāta vasā tasmā, dhīro taṃ lagganaṃ caje.